Eski Cambridge Profesörü Jason Arday'ın ölümü akademiyi sarstı

Eski Cambridge Üniversitesi profesörü Jason Arday, cuma günü güney Londra'daki Battersea'de ölü bulundu. Ölümünün 'beklenmedik' ve 'şüpheli' olmadığı açıklandı. Ancak bu ölüm, Birleşik Krallık'taki üniversiteler ve ötesinde geniş yankı uyandırdı.

Arday, 2023'te Cambridge'de eğitim sosyolojisi profesörü olarak atandığında, üniversitenin en genç siyahi profesörüydü ve bu atama üniversite tarafından gururla duyurulmuştu. Birleşik Krallık'taki üniversitelerde profesörlerin yalnızca yüzde birinden azı siyahi olduğu için Arday, akademide küçük ama oldukça görünür bir azınlığa katılmıştı.

Atama ve tartışmalar

Black Lives Matter hareketi ve müfredatın sömürgecilikten arındırılması tartışmalarının ardından yapılan bu atama, dünya çapında dikkat çekmişti. Arday, küresel sıralamada ilk 10'da yer alan bir üniversitedeki üst düzey göreve, etkileyici bir uluslararası aday listesini geride bırakarak atanmıştı.

Ancak Temmuz 2026'da, bazılarının özel olarak kendisine ilettiği akademik araştırmalarının kalitesine ilişkin sorular kamuoyuna yansıdı. İlk büyük araştırması olan Liverpool John Moores Üniversitesi'nde aldığı doktora tezinin bazı bölümlerinin intihal içerdiği iddia edildi. Yani başka bir akademisyenin çalışmasını yeterince atıf vermeden kullandığı öne sürüldü. Arday bu iddiaları reddetti ve Liverpool John Moores Üniversitesi yaptığı inceleme sonrasında araştırmanın kalitesini koruduğunu belirtti. Arday, atıf hatalarının otizminden kaynaklandığını söyledi.

Gazeteler, Arday'ın Durham ve Glasgow üniversitelerindeki önceki çalışmalarını mercek altına aldı. Sosyal medyada ise akademisyenler ikiye bölündü: Bazıları siyahi ve otistik akademisyeni açıkça desteklerken, bazıları çalışmalarının analize dayanmadığını söyledi.

İstifa ve ölüm

Araştırma bütünlüğü konusundaki tartışmalar nadiren ulusal gündeme oturur, ancak bu kez söz konusu olan Cambridge'ydi; geçmişi ve itibarı araştırma mükemmelliği, özgün düşünce ve akademik dürüstlük üzerine kurulu seçkin bir üniversite. Birçok akademisyen, araştırma bütünlüğünün titizlikle incelenmesini kırmızı çizgi olarak görüyor. Bazıları, üniversitenin itibarının zedelendiğini düşünerek bağımsız soruşturma yapılması için rektöre mektup yazdı.

Jason Arday, 11 yaşına kadar konuşamayan, 18 yaşına kadar okuyup yazamayan otistik bir çocuk olarak bilinen dikkat çekici hayat hikayesiyle 'ünlü akademisyen' olmuştu. Ancak kişisel anlatısının diğer yönleri de sorgulandı. Hayır işleri için toplanan 5 milyon sterlinin grup çabasıyla toplandığını, 600 millik koşu mücadelesinin ise ilk iddia edilenden iki kat daha uzun sürdüğünü açıklamak zorunda kaldı. Destek mektubuna imza atan bazı isimler sessizce imzalarını geri çekti.

Cambridge'deki görevinden geçen hafta istifa eden Arday, 'amansız suçlamaların' kendisi ve ailesi üzerinde 'derin bir etki' bıraktığını ve bu suçlamaların ırkçı motifler taşıdığını söylemişti. Ölümünün ardından ailesi, Arday'ın 'yanlış bilgi kampanyasının' kurbanı olduğunu belirtti; bu kampanyanın bu 'nazik adam' için fazla ağır olduğunu dile getirdi.

Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan, Arday'ın 'diğer konumdaki kişilerin asla karşılaşmayacağı kısır bir kamu utancının kurbanı' olduğunu söyledi ve 'Ölümü bir trajedi, ancak bu hepimiz için bir uyanış çağrısı olmalı' dedi.