El Niño ve kutup girdabı kışın İngiltere'ye kar getirir mi?

İngiltere'de bu sonbahar ve kış aylarında kutup girdabı kaynaklı yaygın kar yağışı beklediğine dair söylentiler dolaşıyor. Ancak meteorolojik veriler tabloyu daha karmaşık hale getiriyor. Öne çıkan başlıklar bunu El Niño etkisine bağlasa da, gerçek ilişki bundan çok daha girift.

Sonbaharın geri kalanında El Niño aslında İngiltere için yağışlı, ılıman ve fırtınalı hava olasılığını artırıyor. Kışın ilerleyen dönemlerinde ise soğuk ve kar olasılığını yükseltebilir. Bu süreçte kutup girdabındaki değişimler etkili olabilir, ancak bunların hiçbiri kesin değil.

Kutup girdabı nedir, nasıl çalışır?

Kutup girdabı, her kış Kuzey Kutbu'nun çevresini saran ve yerden yaklaşık 16-48 kilometre yükseklikte esen güçlü batı rüzgarlarından oluşan bir halkadır. Kışın kutup üzerindeki havanın aşırı soğuk ve yoğun hale gelmesiyle oluşur. Daha güneydeki ılık havayla arasındaki fark, stratosferdeki çok güçlü rüzgarları tetikler. Bu olaylar, günlük hava olaylarının yaşandığı troposferin çok üzerindeki stratosferde gerçekleşir.

Güçlü bir kutup girdabı, genellikle troposferde güçlü bir kutup jet akımını destekler. Bu akım, alçak basınç alanlarını batıdan doğuya sürükleyerek Atlantik'ten ılıman havayı İngiltere'ye taşır; beraberinde rüzgar ve yağmur getirir. En soğuk hava ise büyük ölçüde kuzeyde hapsolur.

Girdaptaki değişimler kar getirebilir mi?

Ancak bazen kutup girdabı sallanabilir, zayıflayabilir hatta yön değiştirebilir. Günler ve haftalar süren bu değişimler atmosfer boyunca aşağı inerek jet akımını etkileyebilir; akımın zayıflamasına, daha kıvrımlı hale gelmesine veya yön değiştirmesine yol açabilir. Bu durum, İngiltere'ye en soğuk kış havasını getirebilen kuzeyli veya doğulu rüzgarları tetikleyebilir. Ancak bu değişimler her zaman yer seviyesindeki hava koşullarına yansımaz. Aynı şekilde, kıvrımlı jet akımı ve soğuk kış havası dönemleri çoğu zaman kutup girdabında belirgin bir değişiklik olmadan da yaşanır.

El Niño, Pasifik Okyanusu'nda doğal olarak oluşan bir iklim olgusudur. Büyümeye devam ediyor ve bazı ölçümlere göre şimdiden kayıtlardaki en güçlü haline ulaştı. Isınan Pasifik'ten atmosfere salınan ısı, dünya çapında hava düzenlerini etkiliyor. Sonbaharda İngiltere'de yağışlı ve fırtınalı hava olasılığını artırıyor; bu sezon için yapılan tahminler de bunu yansıtıyor. Kışın ilerleyen dönemlerinde El Niño'nun saldığı enerji dalgaları atmosferde yukarı hareket ederek kutup girdabının bozulma olasılığını artırabilir ve kar ihtimalini yükseltebilir. Ancak bu bağlantılar net değil ve kanıtlar çelişkili.

Sözde Büyük Don olayı 2009/2010'da yaşandı; o dönem son otuz yılın en soğuk kışıydı ve bir El Niño yılına denk geldi. Buna karşılık 2006/2007 de bir El Niño kışıydı ancak mevsim dışı sıcak geçti. 2018'deki 'Doğudan Gelen Canavar' ise aslında El Niño'nun tersi olan bir La Niña yılında gerçekleşti. Dolayısıyla El Niño küresel havayı şimdiden büyük ölçüde etkiliyor ve kışın ilerleyen dönemlerinde kutup girdabını etkileyebilirse de İngiltere'de kar ve buz garantili değil. Mevcut tahminler yakın gelecekte belirgin bir soğuk veya kar olasılığına işaret etmiyor.