Douglas 21 yıl sonra hapisten çıkacak: 'Yakacaktan ateşe atılıyor'

BBC News UK'nin haberine göre, 2005 yılında cep telefonu çaldığı için hüküm giyen Leroy Douglas, hapishanede geçirdiği 21 yılın ardından bu ekim ayında tahliye edilecek. Douglas o dönem 24 yaşındaydı ve kendisine en az iki buçuk yıl hapis öngören bir ceza verilmişti. Uyuşturucu bağımlılığı bulunan Douglas'ın daha önce ufak suçlar ve market hırsızlığı gibi birçok sabıkası vardı. Ancak soygun suçundan mahkûm edilmesiyle birlikte kendisine Kamu Koruma Amaçlı Belirsiz Süreli Hapis (Imprisonment for Public Protection, IPP) cezası uygulandı.

Ailesi, bu kararın "büyük bir şok" olduğunu söyledi; zira IPP belirsiz süreli bir tutukluluk anlamına geliyor. Douglas bugün 45 yaşında ve ekim ayında özgürlüğüne kavuşacak. Bu karar, Başbakan Andy Burnham'ın IPP cezalarını bu parlamenter dönem bitmeden sona erdireceğini açıklamasından haftalar önce alındı.

Douglas'ın babası Anthony, yıllar süren bekleyişin oğlu ve ailesi için "işkence" gibi olduğunu belirtti ve ailenin gelecekle ilgili belirsizlik içinde kaldığını ifade etti. Anthony, "Bu süre içinde kızını kaybetti, kuzenini kaybetti, benim annemi babamı kaybetti" dedi.

IPP cezası nedir, neden eleştiriliyor?

IPP cezaları 2005'te yürürlüğe girdi. Amacı, kamu için risk taşıdığı düşünülen ciddi suçluları hapiste tutmaktı. Bu ceza türünde asgari bir süre belirleniyor, ancak azami ya da bitiş tarihi konmuyordu. Hükümlü asgari süreyi doldurduktan sonra ancak şartlı tahliye kurulu tarafından serbest bırakılma değerlendirmesine alınabiliyordu. Cezanın ayrıca, tahliye sonrası uyulması zorunlu olan ve ihlal edilmesi durumunda yeniden hapse girme riski taşıyan lisans koşulları bulunuyordu.

IPP'ler, daha az ciddi suçlar için verildiği yönündeki eleştiriler nedeniyle 2012'de kaldırıldı. Ancak bu karar geçmişe dönük uygulanmadı. Birleşmiş Milletler'e göre, temmuz itibarıyla hâlâ yaklaşık 2 bin 400 kişi IPP cezasıyla hapishanede bulunuyordu. Birleşik Krallık Adalet Bakanlığı (Ministry of Justice, MoJ) ise 30 Haziran itibarıyla 2 bin 271 IPP hükümlüsünün cezaevinde olduğunu açıkladı. IPP'lerin sona ermesini isteyen kuruluş, bu cezaların "ağır insan hakları ihlali" olduğunu savunuyor.

Baba Anthony, oğlunun cezasını Galler'in en bilinen suçlarından birinde Lynette White'ı öldüren Jeffrey Gaffoor gibi suçlularla karşılaştırdı. Gaffoor, 1992'de 20 yaşındaki White'ı bıçaklayarak öldürmekten 21 yıl yattıktan sonra 2025'te tahliye edilmişti.

Tahliye koşulları ve ailenin itirazı

İnsan hakları avukatı Karen Todner, Douglas'ın serbest bırakılmasında kilit rol oynadı. Todner, tutukluluğun yasallığının incelenmesi için habeas corpus başvurusu yaptığı dört mahkûmdan biriydi. Bu başvuru sonucunda söz konusu tutukluluğun hukuka aykırı olduğu kabul edildi. Buna rağmen Todner, Douglas'ın tahliye koşullarının "çok katı" olduğunu ve özgürlüğünün kısıtlandığını söyledi.

Ailesi, Douglas'ın altı ay boyunca elektronik kelepçe takmak zorunda kalacağı ve kendilerinden üç saat uzaklıktaki Cardiff'te kalacağı için de mutsuz. Anthony, oğlunun iyiliği için ailesinin yanında olması gerektiğini düşünerek "başarısızlığa uğratılmaya çalışıldığını" savunuyor. "Yakacaktan çıkarılıp ateşe atılıyor gibi" diyor.

Douglas'ın kız kardeşi Natalie Douglas, kardeşinin eve daha yakın bir yere yerleştirilmesi için imza kampanyası başlattı ve adalet sistemine "yıllara yayılan bir hatanın düzeltilmesi" çağrısı yaptı. Ailenin onu "kucak açarak" karşılamak ve "bu acımasız sistemde kaybolurken hiç sahip olmadığı destek sistemini" sunmak istediğini belirtti.

Douglas cezaevindeyken beş kez şartlı tahliye başvurusu yaptı, ancak ailesinin ifadesine göre eksik kalan kurslar nedeniyle her seferinde reddedildi. Geçmişte bağımlılık sorunu yaşayan Douglas'ın cezaevinde uyuşturucu testlerinin negatif çıktığı ve şiddet geçmişinin bulunmadığı belirtildi. Anthony, "Neden evden bu kadar uzakta serbest bırakıldığını ve ailesinin yanına dönemediğini bilmek istiyorum" dedi. "Onu bırakmaya çalıştığı ortamdan insanlarla bir araya getiriyorlar."

Adalet Bakanlığı (MoJ), IPP cezalarının kaldırılmasının doğru olduğunu ve başbakan ile lord şansölyenin açıkladığı gibi bu cezaların yol açtığı tarihsel adaletsizliği sona erdirme planlarının ortaya konacağını bildirdi. Bakanlık, reformlarda kamu güvenliği ve mağdurların merkeze alınacağını ve konuya partiler arası bir yaklaşım getirileceğini belirtti. Yıllık IPP raporuna göre bu hükümlülere sağlanan desteğin önemli ölçüde iyileştiği, rehabilitasyon ve ruh sağlığı hizmetlerine erişimin arttığı ifade edildi.

MoJ, toplum içinde IPP cezasını çeken kişi sayısının Aralık 2023'te 3 bin 18 iken Aralık 2025'te 891'e düştüğünü açıkladı.