Dolly Parton hayatını kaybetti: Ülke müziğinin efsane ismi 78 yaşındaydı

Dolly Parton, 78 yaşında hayatını kaybetti. Smoky Dağları'nın eteklerindeki Tennessee'de doğan ülke müziğinin efsane ismi, 'Coat of Many Colours', 'Jolene' ve 'I Will Always Love You' gibi şarkılarıyla tanınıyordu. Yedi on yılı aşkın kariyerinde 10 Grammy ödülü kazanan Parton, dünya genelinde 100 milyondan fazla albüm sattı ve 3 binden fazla şarkı yazdı.

Parton, kendisini her şeyden önce bir söz yazarı olarak görüyordu. "Bu benim kendimi ifade etme yolum, terapim" demişti. Aynı zamanda zeki bir iş kadınıydı; keskin zekâsı ve güneyli çekiciliğiyle 60 yılı aşkın gösteri dünyası kariyerini yönetti.

Yoksulluktan zirveye

Dolly Rebecca Parton, 1946'da Tennessee'de, 12 çocuklu yoksul bir çiftçi ailesinin dördüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Robert Lee Parton tütün çiftçisiydi ve doğum için bir misyonere bir çuval mısır unu ödemişti. Ailesinde müzik vardı: Annesi Avie Lee sürekli türkü söyler, teyzesi gitar çalar ve şarkılar yazardı. Parton, altı yaşında dedesinin papaz olduğu yerel kilisede şarkı söylemeye başladı ve genç yaşta yerel televizyonda performans sergiledi.

1959'da, 13 yaşındayken, amcası Bill Owens ile birlikte Nashville'deki Grand Ole Opry'de sahne aldı. Ülke müziğinin en büyük sahnesi sayılan bu canlı yayında Johnny Cash tarafından tanıtıldı ve üç kez sahneye çağrıldı.

İmaj ve iş kadınlığı

Gençlik yıllarında 'kasaba fahişesi' olarak bilinen yerel bir kadını kendine model aldı. Parlak kırmızı oje, göğüs dekolteli kıyafetler ve topuklu ayakkabılar giyen bu kadını güzel buluyordu. Eleştirilere "Ben büyüyünce öyle olacağım" diye yanıt verdi. Görünüşü hem bir zırh hem de gösteri dünyasında dikkat çekmek için kurnazca bir kılıktı.

Parton, 1964'te liseden mezun olduktan sonra Nashville'e taşındı ve ilk gününde gelecekteki eşi Carl Dean ile tanıştı. İki yıl sonra evlendiler ve Dean'in 2025'teki ölümüne kadar birlikte kaldılar.

Nashville'de performansıyla ülke müziği sanatçısı Porter Wagoner'ın dikkatini çekti ve onun televizyon programında yer aldı. Yedi yıl boyunca ülke müziğinin en popüler ikililerinden biri oldular. Ancak Parton'un solo kariyeri yükseldikçe aralarındaki gerilim de arttı. Parton, kitabında Wagoner'ın başarısını kendisine 'tehdit' olarak gördüğünü yazdı.

Efsane şarkılar

1969'da Wagoner ile tur otobüsünde seyahat ederken 'Coat of Many Colours' şarkısını yazdı. Yoksulluk içinde ama sevgi dolu büyümesini anlatan bu duygusal şarkı, Rolling Stone dergisi tarafından en iyi ikinci şarkısı seçildi. Parton bu şarkı için "Hayatımda bana eşlik etti, bana rengârenk bir hayat yarattı" dedi.

İlk bir numara hiti 'Joshua' ile 1971'de geldi ve ilk Grammy adaylığını aldı. 1974'te solo kariyerine odaklanmak için Porter Wagoner Show'dan ayrıldı. Ona veda olarak 'I Will Always Love You'yu yazdı. Şarkıyı ilk duyduğunda Wagoner'ın "Bu duyduğum en güzel şarkı" dediği rivayet edilir. Aynı yıl Elvis Presley şarkıyı seslendirmek istedi, ancak menajeri yazma haklarının yarısını isteyince Parton anlaşmayı reddetti. 1992'de Whitney Houston'ın yorumuyla şarkı ikonik bir balada dönüştü. Houston'ın yorumunu duyduğunda arabayı kenara çektiğini ve "kalp krizi geçireceğini sandığını" söyledi.

1974'te yayımlanan 'Jolene' de en ünlü şarkılarından biridir. Kocasıyla flört eden bir banka memurunu anlatan şarkı, kırılganlığını gösteriyordu. Kocasının bu şarkıdan biraz utandığını ama aralarında bir espri konusu olduğunu söyledi.

9'dan 5'e ve iş imparatorluğu

1980 yapımı '9 to 5' filminin tema şarkısı Parton'u tam anlamıyla yıldızlaştırdı. Jane Fonda ile yaptığı anlaşma gereği hem filmde oynadı hem de şarkıyı yazdı. Tırnaklarının daktilo sesi gibi tıkırtısından ilham alarak yazdığı şarkı, filmle birlikte büyük başarı kazandı ve Altın Küre dahil birçok ödül aldı.

Parton, 2022'de Forbes tarafından Amerika'nın en zengin kendi kendini yetiştirmiş kadınları arasında gösterildi. Dolly Records adlı plak şirketi vardı ve eğlence mekânları, tema parkı, su parkı ve tatil köyü işleten Dollywood Company'nin ortak sahibiydi. 1986'da sevdiği Smoky Dağları'nın eteklerinde Dollywood eğlence parkını açtı. Park, dünyanın en büyük kel kartal koruma alanına ev sahipliği yapıyor.

Zenginliğine rağmen mütevazı kaldı ve büyüdüğü toplulukları destekledi. Okuma yazma bilmeyen babasından ilham alarak 1999'da başlattığı Imagination Library programı, çocuklara ücretsiz kitap dağıttı. Bu program Avustralya, İngiltere, İrlanda ve Kanada'ya yayıldı. Dollywood Foundation ise burslar, hastaneler ve sel ile yangın mağdurlarına destek sağladı. 2020'de Covid-19 salgını sırasında Moderna aşısının geliştirilmesine katkı sağlayan Vanderbilt Üniversitesi Tıp Merkezi'ne 1 milyon dolar bağışladı.

Son yıllar ve mirası

Parton, sağlık sorunları nedeniyle bazı konserlerini ertelemek veya iptal etmek zorunda kaldı. Mayıs 2026'da böbrek taşı tedavisi nedeniyle Las Vegas konserlerini erteledi. 2023'te 77 yaşında NFL Şükran Günü devre arası gösterisinde sahne alarak hayranlarını şaşırttı.

Parton, kariyeri boyunca siyasetten uzak durdu ve hayranlarının yarısını yabancılaştırmak istemediğini söyledi. Kadınların ciddiye alınmadığı bir dönemde ülke müziğine cesur ve yetenekli bir öncü oldu. "Köklerinizi, evinizi ve saçınızı asla görmezden gelmeyin" tavsiyesinde bulunmuştu. Bu öğüde hayatı boyunca sadık kaldı.