Deloitte'a Abramoviç'in servetini gizleme suçlaması

BBC Panorama'nın araştırmasına göre dünyanın en büyük muhasebe şirketi Deloitte, Roman Abramoviç'in servetini gizlemek ve vergi kaçırmak amacıyla belge sahteciliğine yardım etti. Kıbrıs'ta Deloitte tarafından onaylanan hesaplar sayesinde süper yatlar, malikaneler ve özel jetler dahil 672 milyon dolar (508 milyon sterlin) değerindeki varlık, Abramoviç'in şirket hesaplarından kayboldu. Deloitte'ın ayrıca belge sahteciliği yoluyla oligarkın servetine ilişkin büyük bir vergi borcundan kaçınma planına danışmanlık yaptığı görülüyor.

Finansal hizmetler hukuku uzmanı avukat Andrew Mitchell KC, Panorama'nın kanıtlarının planın açık bir vergi kaçırma olduğunu gösterdiğini belirtti.

Roman Abramoviç'in avukatları, vergi kaçırdığı veya servetini gizlediği iddialarını reddetti. Avukatlar, Panorama'nın onun herhangi bir belgenin sahteleştirilmesinden haberdar olduğuna, izin verdiğine ya da yönlendirdiğine dair kanıt sunmadığını söyledi. Kıbrıs'taki Deloitte ise "yürürlükteki yasalara uygun hareket ettiğini" açıkladı.

Bulgular, BBC Panorama ile Bureau of Investigative Journalism (Araştırmacı Gazetecilik Bürosu) arasındaki ortak soruşturma sonucunda ortaya çıktı.

Yaklaşık yirmi yıl boyunca Britanya'nın en tanınmış Rus oligarkı

Roman Abramoviç yaklaşık yirmi yıl boyunca Britanya'nın en ünlü Rus oligarkıydı. 2003'te Chelsea Futbol Kulübü'nü satın aldı ve kulübün en başarılı dönemini finanse etti. Ancak Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgali sonrasında Britanya hükümeti tarafından Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yakını olarak yaptırım listesine alındı ve kulübü satmak zorunda kaldı.

Abramoviç'in Türkiye'de yaşadığı bildiriliyor. Türkiye, yaptırım uygulamadığı için onun için güvenli bir liman oldu. Manş Adaları'ndan Jersey'de ise 5,4 milyar sterlin değerindeki varlığı dondurulmuş durumda ve dört yıldır süren bir ceza soruşturması yürütülüyor. Oligarkın avukatları, Jersey soruşturmasındaki iddiaları reddettiğini ve soruşturmanın "siyasi amaçlarla" yürütüldüğünü savunduğunu BBC'ye söyledi.

Soruşturma, Abramoviç'in iş imparatorluğunun nasıl yönetildiğine dair yeni kanıtlar ortaya koydu. Ayrıca bazı profesyonel danışmanlarının dürüstlüğüne ilişkin ciddi sorular gündeme getirdi.

Kanıtlar, oligarkın finansmanı ve 1995-2022 arasında Kıbrıs'tan yönetilen bir off-shore şirketler ağının faaliyetlerine ilişkin binlerce belgeyi içeren bir sızıntıdan elde edildi. Kıbrıs o dönemde Rusların sık kullandığı bir vergi cennetiydi.

Abramoviç'in Rusya'daki petrol anlaşmalarından elde ettiği kârlar, Kıbrıs'ın ikinci büyük kenti Limasol'da MeritServus adlı kurumsal hizmet şirketi tarafından yönetilen bir off-shore şirketler ağına aktarılıyordu. 2005'e kadar MeritServus, muhasebe sektörüne hâkim "dört büyük" firmadan biri olan Deloitte'a aitti. Ayrıldıktan sonra iki şirket, Abramoviç'in ortaklarıyla yakın çalışmaya devam etti.

Geriye dönük tarihlenen belgeler ve vergi kaçırma planı

Sızdırılan belgelere göre 2006'da Kıbrıs'ta şirket hesaplarının kamuya açık olmasını zorunlu kılan yeni bir yasa çıktı. Bu şeffaflık yasası, Abramoviç'in servetinin sırlarını açığa çıkarma tehdidi oluşturdu. Deloitte Kıbrıs, onun Amiscan Investments adlı Kıbrıs şirketi için 2003 hesaplarının taslağını hazırlamıştı. Hesaplar 672 milyon dolarlık lüks mülkü ayrıntılı biçimde gösteriyordu.

Abramoviç'in ortakları ve MeritServus, varlıkları İngiliz Virjin Adaları'ndaki ana şirkete aktararak yasadan kaçınma ve değişikliği üç yıl geriye tarihleyerek 2003'te yapılmış gibi gösterme planı hazırladı. Deloitte Kıbrıs, geriye tarihlenen belgeleri inceleyerek varlıkların Amiscan hesaplarından çıkarılması için "yeterli" olduğunu belirtti. Hesaplar 2006'da Deloitte tarafından onaylandığında evler, uçaklar ve yatlar bir kalem darbesiyle kayboldu; yalnızca 75 bin dolar değerinde varlık kaldı. Sızdırılan belgeler, şirketin hesapların tamamen yanıltıcı olduğunu bildiğini gösteriyor.

Panorama ayrıca geriye tarihlenen belgelerin bir vergi kaçırma planında kullanıldığına dair kanıt buldu. Bu, 2003'te bankada yaklaşık 2 milyar dolar bulunan Kravin Investments adlı başka bir Kıbrıs şirketini ilgilendiriyor. Şirket yüklü faiz geliri elde ediyordu ve bu faiz üzerinden Kıbrıs makamlarına vergi ödenmesi gerekiyordu. Ancak MeritServus'tan Ağustos 2005'te gönderilen bir e-postaya göre Deloitte ile yapılan toplantı sonrası bir plan geliştirildi ve 2003 ile 2004 mali tablolarının değiştirilmesi önerildi. Bir ay sonra Rusya'daki bir ortak "katılıyorum" yanıtını verdi.

MeritServus daha sonra Kravin'in parayı yalnızca İngiliz Virjin Adaları'ndaki ana şirketi adına tuttuğunu ve yatırıma yönlendirdiğini gösteren geriye tarihli belgeler düzenledi. Böylece Kravin paraya gerçekte sahip değilmiş gibi göründü ve Kıbrıs'ta vergi yükümlülüğü doğmadı. Deloitte, Eylül 2005 tarihli bir e-postada Kravin'in varlıklarındaki geriye dönük değişiklikler nedeniyle hesaplarda değişiklik yapılması gerektiğini yazdı.

Abramoviç'in avukatları, oligarkın herhangi bir yanlış yaptığını reddederek onun "bu şirketlerin günlük işleyişine dahil olmadığını" ve profesyonel danışmanların önerdiği düzenlemelerde "bu tavsiyeye güvenmenin tamamen yerinde ve meşru" olduğunu belirtti. Deloitte Kıbrıs, belgelerin 20 yıldan eski ve artık erişilemez olduğu gerekçesiyle somut iddialara yorum yapamayacağını bildirdi. MeritServus, Cyprus Confidential sızıntısının ardından kapandı.