Çin, ABD'nin yapay zeka yavaşlama çağrılarına direniyor

Çin, ABD'nin yapay zeka alanında yavaşlama çağrılarını kendi teknolojik üstünlüğünü kalıcı hale getirme girişimi olarak değerlendiriyor. Pekin yönetimi, yapay zeka gelişimini ulusal egemenlik meselesi olarak görüyor ve ABD'nin önde gelen modelleriyle arasındaki farkı kapatma sürecini riske atmak istemiyor.

Yaklaşık iki yıl önce eğitim girişimcisi Boris But, müşterilerinin ofisine gelip rakip firmalardan değil sohbet robotlarından edindikleri bilgileri aktarmaya başladığını fark etti. Bunun üzerine kendi yapay zeka destekli eğitim aracını geliştirmeye karar verdi. Çin'de birçok işletme gibi o da yapay zekayı kaçınılmaz bir dönüşüm olarak görüyor.

Güvenlik ve hız arasında farklı denge

Analistler, ABD'nin en gelişmiş modellerinin halen Çin modellerinin bir miktar önünde olduğunu belirtiyor. Ancak son haftalarda Silikon Vadisi'nden gelen açıklamalar, gelişmiş yapay zekaların kontrolünün kaybedilmesi durumunda ortaya çıkabilecek risklere dikkat çekiyor.

Anthropic'in üst yöneticisi Dario Amodei, geçen cumartesi "dünya çapında bir sınır hızı" önerisi ortaya attı ve bunun "Çin ile işbirliği gerektireceğini" söyledi. Ancak teknoloji araştırma kuruluşu Omdia'dan Lian Jye Su, Çin'in ABD firmalarının belirlediği koşullarda bir yavaşlamaya "kesinlikle sıcak bakmadığını" ifade etti. Su'ya göre Pekin, bu tür çağrıları ABD'nin avantajını koruma girişimi olarak görüyor.

Çin Dışişleri Bakanlığı, Amodei'nin yazısına verdiği yanıtta "korku yayma, çatışma ve acımasız rekabetin küresel yapay zeka yönetişimi sürecini bozacağını" belirtti. Amodei ise demokrasilerin yapay zeka liderliğini otokrasilere karşı mümkün olduğunca geniş tutmanın önemli olduğunu savundu ve Çin'e yönelik gelişmiş çip ve makine ihracat kontrollerinin sürmesini önerdi.

Pekin merkezli yapay zeka güvenliği danışmanlığı Concordia'dan araştırmacı Gabriel Wagner, Amodei'nin endişelerinin Çin tarafından tümüyle reddedildiğini varsaymanın hata olacağını söyledi. Çin bu hafta yapay zeka güvenliği yönetişim çerçevesinin üçüncü sürümünü yayımladı. Belgede ajanların yol açtığı riskler, gelişmiş modellerden kaynaklanan siber güvenlik tehditleri ve yapay zekanın kendini geliştirmesi olasılığı gibi konular ele alınıyor.

Wagner'e göre Amodei'nin söyledikleri ile Çin hükümetinin açıklamaları arasında sanıldığından daha fazla ortak nokta bulunuyor. Bu durum, yapay zekanın insanlığı yok edebileceği endişesini "aldatmacas" diye nitelendiren ABD Başkanı Donald Trump'ın tutumundan ayrışıyor. Trump'ın önümüzdeki hafta Washington'da Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile görüşmesi bekleniyor; görüşmede yapay zekanın gündeme gelmesi öngörülüyor, ancak analistler büyük bir atılım çıkması konusunda kuşkulu.

Yönetmelikler ve ekonomik teşvikler

Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'ndan Leia Wang, Çinli şirketlerin ABD'li şirketlere kıyasla gönüllü izleme ve değerlendirme çalışmalarını daha az yaptığını belirtti. Wang'a göre her iki hükümet de son haftalarda tanımlanan türde bir kontrol kaybı olayına hazırlıklı değil. Ancak Çin'in düzenlemelerinin "yinelemeli" olduğunu ve hızlı uyum sağlandığını ekledi.

Çin 2022'den bu yana algoritma kayıt sistemi uyguluyor. Concordia AI'ya göre bu yıl yayımlanan ajan uyarıları, odağın "yapay zekanın ne söylediğini kontrol etmekten ne yaptığını kontrol etmeye" kaydığını gösteriyor. Pekin ayrıca yoldaş yapay zekalara duygusal bağımlılığı sınırlamaya yönelik ulusal düzenlemeler yayımladı.

Öte yandan yapay zeka, ekonomik büyümeyi desteklemek amacıyla teşvik ediliyor ve bu hedef son Beş Yıllık Plan'a da girdi. Yerel yönetimler şirketlere fon ve düşük kira desteği sunuyor. Girişimci But da yakın zamanda Şanghay'a üç saat uzaklıktaki bir şehirden teknoloji merkezi olma hedefiyle yatırım sunumu daveti aldı. Ülkenin geniş imalat üssündeki fabrikalar da süreçlerini yapay zeka dönemine dönüştürmeye teşvik ediliyor.

Çin'de günlük yaşam zaten büyük ölçüde dijitalleşmiş durumda ve veri gizliliği konusundaki görece daha az tartışma, teknolojinin yaygın benimsenmesini kolaylaştırıyor. Önde gelen doktorların yapay zeka sohbet robotu versiyonlarını sunan dijital sağlık hizmeti A-fu geçenlerde 150 milyon kullanıcıya ulaştı. Teknoloji sitesi yangtzeer.com'un kurucu editörü Ni Tao, "Çoğu insan yapay zekayı soyut bir tehdit değil, halihazırda yararlı bir günlük araç olarak görüyor" dedi. İş kaybı ve yanlış bilgi konusunda gerçek bir endişe bulunduğunu, ancak bunun Çin'in yapay zekada yavaşlamak yerine ustalaşması gerektiği inancıyla birlikte var olduğunu sözlerine ekledi.