Calderdale'de vergi artışı düşük tutulabilir

İngiltere'de belediye vergisi (council tax) her yıl yerel yönetimler tarafından çöp toplama, sokak aydınlatması, parklar ve kütüphaneler gibi hizmetlere kaynak sağlamak için belirleniyor. Son yıllarda faturaların yıllık yüzde 4,99 oranında artması neredeyse olağan hale geldi; bu oranın yüzde 2'si yetişkin sosyal bakım hizmetleri için ayrılıyor. Bunun üzerindeki artışlar referandum veya özel hükümet onayı gerektiriyor.

2025'te Bradford'da belediye vergisi, hükümet kesintileri, borç ve hizmet talebinin etkisini karşılamak amacıyla yaklaşık yüzde 10 arttırılmıştı. Merkezi fon azaldıkça birçok İşçi Partisi yönetimindeki yerel yönetim, yasal zorunluluk olan dengeli bütçeyi oluşturmak için başka seçenek kalmadığını savunuyor.

Eylül ayında Calderdale Belediyesi'nin yeni Reform UK lideri Dan Sutherland, gelecek yıl belediye vergisini izin verilen azami oranda artırmama konusunda "kesinlikle kararlı" olduğunu söyledi. Reform UK, Calderdale Belediyesi'ni Mayıs ayından bu yana yönetiyor. Partinin seçim kampanyasındaki önemli vaatlerinden biri, belediye vergisini "diğer partiler kadar" artırmamak ve bunun yerine "aşırı israfı" kısmak olmuştu.

Bütçede 2030'a kadar 18,7 milyon sterlinlik açık öngörüsü

Üst düzey meclis üyeleri için hazırlanan yeni bir rapor, çocuk ve yetişkin sosyal bakımı ile özel eğitim ihtiyaçlarındaki maliyet artışları nedeniyle belediyenin önemli mali zorluklarla karşılaşmaya devam ettiğini kabul ediyor. Rapor, "belediyenin mevcut harcama düzeylerini azaltmada başarılı olmaması halinde" 2030 yılına kadar harcamalar ile mevcut fon arasında 18,7 milyon sterlinlik bir açık öngörüyor.

Rapor, Calderdale'de 2027 Nisan ile 2028 arasındaki dönemden başlayarak belediye vergisi için çeşitli seçenekler ortaya koyuyor. Aşağıdaki rakamlar, belediye vergisi tartışmalarında standart ölçüt olarak kullanılan D bandı haneler için. Net olmak gerekirse, tüm seçenekler daha yüksek faturalar anlamına geliyor.

• Azami artış: D bandı bir hane yıl boyunca 2.136 sterlin ödeyecek. Toplanacak toplam tutar yaklaşık 142 milyon sterlin olacak.
• Daha düşük artış: D bandı haneler 2.126 sterlin ödeyecek. Bu, azami artışa kıyasla yıl boyunca 10 sterlinlik bir düşüş demek. Toplanacak toplam tutar daha düşük olacak; belediyenin bütçeyi dengelemek için yaklaşık 658 bin sterlin bulması gerekecek.
• Yüzde 3,99'luk artış: D bandı bir hane için belediye vergisi faturası 2.115 sterlin olacak. Bu, azami artışa kıyasla yıl boyunca 21 sterlin daha az. Toplanacak toplam tutar daha da düşük olacak; belediyenin bütçeyi dengelemek için yaklaşık 1,3 milyon sterlin bulması gerekecek.

Londra Ekonomi Okulu'ndan Profesör Tony Travers, "Gelecek gül pembe görünmüyor ve elbette harcama talepleri artmaya devam ediyor" diyor. Yerel yönetim uzmanı Travers, Muhafazakâr hükümetin son döneminde belediyeler için işlerin "daha iyiye gittiğini" söylüyor. Belediyelerin belediye vergisini yüzde 4,99'un altında tutmasının mümkün olduğunu düşünüyor, ancak uyarıyor: "İnsanların istediği hizmetler ile belediye vergisini düşük tutma arzusu arasında büyük bir denge var; bu da Reform'un önemli bir satış noktası oldu."

Travers, hükümetin Yerel Yönetim Anlaşması'nda belediyelerin belediye vergisini tam olarak artıracağını varsaydığını söylüyor. Ona göre on yılın sonuna doğru yerel yönetimler için işler daha da zorlaşacak. "Bir yıl veya birden fazla yıl azami artışı kaçırırsanız, taban her gelecek yıl için düşük tutulmuş olur" diyor.

Calderdale daha düşük bir artışla ilerlerse yalnız olmayacak. Ülkedeki diğer Reform yönetimindeki belediyelere bakıldığında, Nottinghamshire County Council bu yıl belediye vergisini yüzde 3,99 artırdı ve bunu ajans personeli kullanımını azaltmak gibi verimliliklerle yaptığını açıkladı. Yine Reform kontrolündeki Lancashire County Council belediye vergisini yüzde 3,8 artırdı. Lideri Stephen Atkinson, bunun 12 yılın en düşük artışı olduğunu ve tasarrufun yapay zekâ kullanımı, "daha akıllı çalışma" ve "mevcut ekipten daha fazla verimlilik elde ederek onlara daha iyi düşünme ve iş yapma zamanı tanıma" yoluyla sağlanacağını söyledi. Durham County Council da artışını yüzde 4,99'un altında tuttu; vergiyi yüzde 3,1 artırdı.

Şu aşamada Calderdale veya West Yorkshire'ın herhangi bir bölgesi için henüz bir karar verilmedi. Belediyenin yeni bütçesi 1 Mart Pazartesi günü yapılacak yıllık bütçe meclisi toplantısında belirlenecek.