Brezilya'da seçim ikinci tura kaldı: Bolsonaro önde

Brezilya'da devlet başkanlığı seçiminin ilk turu sonuçlandı. Aşırı sağcı aday Flávio Bolsonaro oyların %47,1'ini alırken, görevdeki solcu Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva %45 oranında oy aldı. Hiçbir adayın ilk turda salt çoğunluğu sağlayamaması nedeniyle seçim 25 Ekim'de ikinci tura kalıyor.

Oyların %99'undan fazlasının sayıldığı açıklandı. Yolsuzluk suçlamalarıyla gözden düşen eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun 45 yaşındaki oğlu Flávio Bolsonaro, ikinci tura avantajlı girmesi beklenen taraf. Sağcı seçmenin ilk turda diğer sağcı adaylara verdiği oyların ikinci turda Bolsonaro'ya kayması öngörülüyor. İlk turda Ronaldo Caiado %2,1, Renan Santos ise %2,2 oy aldı.

Sağcı adaylar kongre ve valilik yarışlarında da öne çıktı

Aşırı sağ, ilk turda beklentinin üzerinde bir performans sergiledi. Bolsonarista olarak anılan birçok siyasetçi kongre veya valilik yarışlarını kazandı. Jair Bolsonaro'nun ikinci oğlu Carlos Bolsonaro ile eşi Michelle Bolsonaro senato koltuğu kazandı. Bolsonaro'nun en küçük oğlu Jair Renan ise alt meclise seçildi. Bolsonaro'nun eski altyapı bakanı Tarcísio de Freitas, Brezilya'nın en kalabalık ve ekonomik açıdan en önemli eyaleti olan São Paulo'nun valiliğine yeniden seçildi. Seçilen 54 senatörün 34'ü sağ veya aşırı sağdan.

Lula, oyunu São Paulo kent bölgesindeki sanayi merkezi São Bernardo do Campo'da kullandı. Yarım asırdan fazla süre önce siyasi kariyerine başladığı bu kentte konuşan Lula, Latin Amerika'nın en büyük demokrasisinin kritik bir seçimle karşı karşıya olduğunu söyledi. Lula, seçmenin "demokrasiyi güçlendirmek ile barbarlık arasında" tercih yapmak zorunda olduğunu belirtti. Lula ayrıca rakibinin Rio'nun yeraltı dünyasıyla belgelenmiş bağlantılarına dikkat çekti.

Flávio Bolsonaro ise oyunu, ailesinin siyasi hanedanının doğduğu Rio'da kullandı. Seçmenlere Lula'nın "gericilik dönemini" sona erdirme çağrısı yapan Bolsonaro, ülkeyi yönetmeye hazır olduğunu ve Brezilyalı ailelere yeniden hayal kurma hakkı tanıyacağını söyledi. Bolsonaro suçla sert bir şekilde mücadele sözü veriyor.

Demokrasi ve siyasi miras tartışması

2002'de Brezilya'nın ilk işçi sınıfı kökenli devlet başkanı seçilen ve 2006 ile 2022'de yeniden göreve gelen Lula, bu seçimde dördüncü kez devlet başkanlığına seçilmeyi hedefliyor. Lula'nın müttefikleri, seçimi aşırı sağ harekete karşı kritik bir mücadele olarak nitelendiriyor. Bu hareket, dört yıldan kısa süre önce başkent Brasília'da 2022 seçim sonucunu tersine çevirmeye yönelik başarısız bir girişimle kaosa yol açmıştı.

Flávio Bolsonaro, devlet başkanlığını kazanması halinde babasını serbest bıtırmayı umut ediyor. Jair Bolsonaro, 2022'de Lula'ya karşı kaybını kabul etmeyip başarısız bir darbe girişimi planladığı gerekçesiyle 27 yıl hapis cezası çekiyor. Flávio Bolsonaro seçim öncesinde, Bolsonarismo yanlısı olmayan ancak Lula'yı iktidardan uzaklaştırmak isteyen muhafazakârlara da taktik oy çağrısı yapmıştı.

Brezilya'da yaklaşık 159 milyon seçmen, devlet başkanının yanı sıra eyalet parlamenterlerini, 27 eyalet valisini, 513 alt meclis üyesini ve 81 koltuklu senatonun 54 üyesini belirlemek için oy kullandı. Bolsonaro destekçileri senato yarışına özel önem verdi; çünkü senatörler yalnızca Yüksek Mahkeme yargıçlarını görevden alma yetkisine sahip. Bu talep, mahkemenin eski devlet başkanını darbe girişimi nedeniyle hapse atmasından bu yana Bolsonarista çevrelerde dile getiriliyor.

Rio'nun solcu mahallelerinden Laranjeiras'da toplanan yüzlerce Lula destekçisi, seçim sonuçlarının açıklanmasıyla üzüntü yaşadı. Seçim sürecinde yaşam maliyeti krizi ve kent şiddetine yönelik kamuoyu hoşnutsuzluğu öne çıktı. Kamuoyu yoklamaları ise sağın elde ettiği bu ölçekteki başarıyı öngöremedi.