Brezilya'da Lula ile Bolsonaro ikinci turda kafa kafaya

Brezilya'da başkanlık seçiminin ikinci turu öncesinde anketler, Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ile Senatör Flávio Bolsonaro arasındaki yarışın başa baş geçtiğini gösteriyor. Ülkenin en büyük ikinci seçmen kitlesine sahip Minas Gerais eyaletinde seçmenler, ilk turda oy kullanmayanları veya Flávio Bolsonaro'ya oy verenleri kendi taraflarına çekmeye çalışıyor.

İlk turda Lula, 5 Ekim'de yapılan oylamada rakibinin gerisinde kaldı. Lula, 2022'de dönemin Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'ya karşı yarıştığı seçime göre 3,8 milyon daha az oy aldı. Jair Bolsonaro ikinci turu kaybetmiş, ardından darbe girişiminde bulunmuş ancak üç silahlı kuvvetten ikisinin komutanının katılmaması üzerine girişim başarısız olmuştu.

Bolsonaro'nun ilk tur avantajı

Ev hapisinde 27 yıllık cezasını çeken Jair Bolsonaro, yerine en büyük oğlu Flávio'yu aday gösterdi. Senatör, seçilmesi halinde babasını affedeceğini ve başkanlık kuşağını ondan alacağını söyledi. Flávio Bolsonaro, babasından 5 milyon daha fazla oy aldı; partisi kongre, eyalet yönetimleri ve eyalet meclisleri seçimlerinde de büyük başarı elde etti. Bu sonuç onu birçok analistin gözünde açık favori yaptı.

Ancak geçen üç haftalık kampanya döneminde anketlerdeki fark sürekli kapandı. İki aday şimdi neredeyse eşit durumda; Bolsonaro hâlâ önde olsa da fark yalnızca yüzde birkaç puanın altında.

Minas Gerais Federal Üniversitesi'nden siyaset bilimci Manoel Leonardo Santos, "Tablo çok sıkı bir eşitlik gösteriyor, ancak Lula'nın kampanyası ikinci turda belirgin biçimde daha iyi performans sergiliyor" dedi.

Lula'nın umutları, birinci ve ikinci aday arasındaki en düşük farkın (oyların yüzde 2'sinden az) yanı sıra rekor düzeye ulaşan yüzde 21'lik çekimserliğe dayanıyor. Çekimserlik, Lula'ya daha fazla zarar veriyor; çünkü bu oran, düşük gelirli, daha az eğitimli ve yaşlı seçmenler arasında daha yüksek.

En yüksek çekimserlik oranına sahip 10 şehirden sekizi Minas Gerais'te bulunuyor. São Paulo'dan sonra ülkenin en büyük seçmen kitlesine sahip olan eyalet, başkanlık seçimlerinde tarihsel olarak belirleyici bir gösterge sayılıyor. Hiçbir aday bu eyaleti kazanmadan ülke genelinde seçim kazanmadı. Lula şimdi burada Bolsonaro'nun yaklaşık 5 puan gerisinde.

Aynı üniversiteden siyaset bilimci Helcimara de Souza Telles, "Lula'nın seçmenleri sandığa giderse kazanabilir, ancak bunu başaracağının hiçbir garantisi yok" dedi.

Genç seçmenler ve dijital kampanya

Bolsonaro taraftarları da hareketliliği yüksek tutmaya çalışıyor. Geçen salı günü düzenlenen ve senatörün video bağlantıyla katıldığı etkinlikte Minas Gerais Valisi seçilen Cleitinho Azevedo, katılımcılardan "seçimi kazandığımızı düşünmemelerini ve oy istemeye devam etmelerini" istedi.

Lula'nın ekibi ise genç ve dijital konularda deneyimli siyasetçilerin tavsiyesiyle çevrimiçi iletişimi yeniledi. Cep telefonu bulunmayan 81 yaşındaki Lula, selfie videoları kaydetmeye başladı. Milyonlarca taraftarı "Lula'nın Ordusu" adlı WhatsApp kanalına katıldı. Bu kanalda milletvekili André Janones, Lula yanlısı içeriklerin nasıl yaygınlaştırılacağına dair günlük talimatlar gönderdi. Lula'nın dijital erişimi ilk kez Bolsonaro'nunkini geçti.

Lula ayrıca seçim yasasının izin verdiği sınırlar içinde bir "yardım paketi" onaylattı. Yoksul ailelere yönelik ana nakit transferi programının ödemeleri artırıldı ve öne çekildi. Ayrıca kongreden 30 milyon işçiyi etkileyebilecek daha kısa çalışma haftasını onaylatarak önemli bir siyasi zafer kazandı.

Yine de birçok analist anketlerdeki farkın kapanmasının büyük ölçüde Bolsonaro'nun destek kaybetmesinden kaynaklandığını düşünüyor. Uzmanlara göre senatörün ilk televizyon tartışmasındaki saldırgan performansı ve yeni muhafazakâr kongreyi kullanarak "anayasayı değiştirip bu ülkeyi yeniden demokratikleştireceğini" söylemesi kararsız seçmenleri uzaklaştırmış olabilir.

Senatör hakkında iki federal polis soruşturması sürüyor. Bunlardan biri, babası hakkında çekilecek bir film için yolsuzlukla suçlanan bir bankacıdan 20 milyon sterlin istediğinin görüntülere yansımasıyla ilgili. Diğeri ise kara para aklama ve yakın arkadaşı, bahis sektörü iş insanı ve avukat Willer Tomaz ile olası bir iş ortaklığına ilişkin.

Siyaset bilimci Santos, Lula'nın ikinci tura Bolsonaro'nun ilk tur zaferinin hemen ardından olduğundan daha iyi şanslarla gireceğinden "hiç şüphesi olmadığını" söyledi. "Bunun onu ipi göğüslemeye yeterli olup olmayacağını söyleyemeyiz. Ancak Lula zemin kazanırken Bolsonaro'nun büyümesi durmuş görünüyor" diye ekledi.