Bosna seçiminde Sırp milliyetçisi Dodik zafer ilan etti

Bosna Hersek'te düzenlenen genel seçimlerde Sırp milliyetçisi siyasetçi Milorad Dodik, partisinin zafer kazandığını açıkladı. Ülke, ekonomik sıkıntılar, Avrupa Birliği (AB) üyelik süreci ve 1992-1995 yılları arasındaki savaştan bu yana devam eden etnik gerilimlerin gölgesinde oy kullandı.

Kendisi seçim pusulasında yer almasa da kampanyaya damgasını vuran Dodik, ayrılıkçı söylemleriyle ülkede yeniden istikrarsızlık endişelerine yol açtı. Rusya yanlısı çizgisiyle bilinen Dodik, geçen yıl 1995 barış anlaşmasını denetleyen uluslararası temsilcinin kararlarına karşı geldiği gerekçesiyle mahkûm edilmiş ve kamu görevinden men edilmişti.

Sandıkların yüzde 90'ı açıldı

Oyların yaklaşık yüzde 90'ı sayıldığında, Dodik'in müttefiki ve sağcı Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı'nın adayı Željka Cvijanović, ülkenin üçlü devlet başkanlığındaki Sırp koltuğu için oyların yüzde 55'inden fazlasını alarak en yakın rakibine yaklaşık 30 puan fark attı.

Dodik pazar gecesi düzenlediği basın toplantısında, milliyetçi partisinin Republika Srpska parlamentosunda da "büyük çoğunluğu" elde edeceğini söyledi. Seçim başarısını ABD Başkanı Donald Trump'ın 2024'teki "muhteşem zaferine" ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in desteğine bağladı.

"Kimse bizden siyasetimizi değiştirmemizi istememeli" diyen Dodik, "Pes etmeyeceğiz, halkımız için devam edeceğiz… Bunu bu kadar ezdiğimize inanamıyorum" ifadelerini kullandı.

Yaklaşık 3,4 milyon seçmen, ülkenin çok etnikli devlet başkanlığının üç üyesini, ulusal parlamentonun milletvekillerini ve iki entitenin kurum başkanlarını seçmek için oy kullandı. Bu entiteler, Müslüman çoğunluklu Bosna Hersek Federasyonu ile etnik Sırpların egemen olduğu Republika Srpska'dır.

Hırvat ve Boşnak koltuklarında da sonuçlar netleşiyor

Pazar günü oyların yüzde 94'ünden fazlası sayıldığında, milliyetçi Hırvat Demokrat Birliği'nin adayı Darijana Filipović devlet başkanlığındaki Hırvat koltuğu için açık ara önde gidiyordu. Boşnak koltuğunun mevcut üyesi Sosyal Demokrat Parti'den Denis Bećirović ise en yakın rakibi Bakir Izetbegović'in önünde üç puandan az farkla yer alıyordu.

Hem Filipović hem de Bećirović, tüm oylar sayılmadan önce pazar gecesi kendi yarışlarında zafer ilan etti.

Bosna Hersek Merkez Seçim Komisyonu'na göre toplam 1.432.269 oy kullanıldı. Bu, yüzde 42'lik bir katılım oranına işaret ediyor ve 2022'deki son seçime göre yaklaşık 8 puanlık düşüş anlamına geliyor.

Ülke, 1995'te ABD arabuluculuğuyla imzalanan ve Müslüman Boşnaklar, Ortodoks Sırplar ile Katolik Hırvatlar arasındaki etnik ayrılıkları yönetmeyi amaçlayan barış anlaşmasıyla kurulan karmaşık bir yönetim yapısına sahip. Ancak Dodik bu sınırları sürekli zorluyor, başkent Saraybosna'daki ulusal hükümete açıkça meydan okuyor ve Republika Srpska'nın ülkeden ayrılması yönünde adımlar atıyor.

Cuma gecesi Republika Srpska'nın idari merkezi Banja Luka'daki son seçim mitinginde Dodik, taraftarlarına Bosna'nın "öldüğünü" söyledi. "Bu imkânsız bir ülke. Hiçbir anlamı yok" diyen Dodik'in konuştuğu mitinge Rusya'nın büyükelçisi Igor Khalabukov da katıldı.

Ülkedeki Boşnak, Sırp ve Hırvatların büyük ölçüde etnik çizgilerde oy kullandığı bu tür siyasi ve etnik bölünmeler, AB'nin bölünmüş liderleri reform için işbirliğine teşvik etme çabalarına rağmen Bosna'nın birliğe katılım yolundaki ilerlemesini engelliyor.

Analist Dragan Bursać, yaklaşık 30 yıl sonra ilk kez seçim pusulasında yer almayan Dodik'in "hâlâ komuta konumunda olduğunu, her yerde bulunduğunu" söyledi. "Onu siyasetten men etme tedbirlerinin işe yaramadığı ve bunları kendi lehine kullandığı açık" diye konuştu.

Avrupa'nın en yoksul ülkelerinden biri olan Bosna, 1992'de ülkenin Sırp liderliğindeki eski Yugoslavya'dan bağımsızlığını ilan etmesi ve etnik Sırpların kendi devletlerini kurup Sırbistan'a katılmak için silaha sarılmasıyla başlayan savaşın üzerinden onlarca yıl geçmesine rağmen toparlanmakta zorlanıyor. Çatışmalarda 100 binden fazla kişi hayatını kaybetti, milyonlarca kişi yerinden edildi.

Ülkenin savaş yaraları, geçtiğimiz günlerde Sırbistan'da ve Bosnalı Sırplar arasında savaş dönemi ordu komutanı Ratko Mladić için düzenlenen halka açık anmayla yeniden gündeme geldi. Soykırım ve diğer savaş suçlarından aldığı müebbet hapis cezasını çekerken ağustos sonunda hayatını kaybeden Mladić'in anması tepki çekmişti.