Borçlarını sosyal medyada paylaşanlar artıyor

Kişisel finans konuları geleneksel olarak tabu kabul edilir. Ancak ABD'de Z kuşağı (gen Z) ve milenyum kuşağı, maaşlar, kira ve yatırım stratejilerinin yanı sıra bazen ciddi miktardaki borçlarını da açıkça paylaşarak para hakkındaki konuşmaları normalleştiriyor.

Son yıllarda mali influencer'lar (finfluencer'lar) görünürlük kazandı; bazıları lisanslı profesyonel, bazıları değil. Roth IRA katkıları, borsa yatırım fonları (ETF'ler) ve 401(k) planlarını doldurma gibi eskiden gizli ya da pek ilgi çekmeyen konularda tavsiyeler veriyorlar. En popülerlerinin geniş kitleleri var: Örneğin eski mali danışman Humphrey Yang'ın 2 milyondan fazla YouTube abonesi, avukat ve mali uzman Erika Kullberg'in ise sosyal medyada 20 milyondan fazla takipçisi bulunuyor.

Borç içerikleri neden ilgi görüyor?

Görünüşe göre Amerikalılar para konusunda rehberliğe aç. 2025 Gallup araştırmasına göre, katılımcıların yüzde 20'si sosyal medyada mali tavsiye aradığını ve bunların yarısının finfluencer'ları takip ettiğini söyledi. Özellikle borç içerikleri, ABD'de zenginlik uçurumunun 30 yılın en geniş seviyesine ulaştığı bir dönemde yankı buluyor. Federal Rezerv'in Mayıs ayı raporu, ABD hanelerindeki kredi kartı borcunun 2025'te tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığını ortaya koydu. 2026 ilk çeyreğinde kredi kartı bakiyeleri bir önceki yıla göre yüzde 5,9 arttı; ipotek, oto kredisi ve konut kredisi limitleri de yükseldi.

Borç, benzersiz şekilde duygusal bir konu; aşırı borç taşıyanların dikkatsiz, mali açıdan sorumsuz ya da disiplinsiz olduğu varsayılıyor. San Francisco'da mali terapi konusunda uzmanlaşmış psikoterapist Thomas Faupl, "İnsanlar bu konuyu konuşmuyor, bu da utanç için bir zemin hazırlıyor. Birisi borca giriyorsa, insanların bir kısmı kendini suçlamaya başlıyor" diyor.

Borç sadece bireysel bir sorun değil

Mali analistler uzun süredir borcun yalnızca bireysel bir sorun olmadığını, ekonomik politikalar, sistemik uçurumlar ve mali okuryazarlık eksikliği gibi birden fazla faktörün sonucu olduğunu kabul ediyor. ABD'de bireyler, iflas ve hapis riski dahil olmak üzere ödenmemiş borcun sonuçlarına katlanıyor. Emily Zackin ve Chloe N Thurston'un 2024 tarihli kitabı 'Amerikan Borç İptalinin Siyasi Gelişimi', borcu ABD sosyopolitik yapılarının ve alacaklıları orantısız şekilde kayıran ekonomik politikaların kaçınılmaz bir yan ürünü olarak çerçeveliyor. Kitap, "İnsanların temel ihtiyaçlarını borçlanarak karşılamaları beklendiğinde, borç iptaline erişim ve bu erişimin koşulları özellikle önemlidir" vurgusunu yapıyor.

Peki borç neden hâlâ kişisel bir başarısızlık gibi hissediliyor? New York Times çok satan yazarı ve borcu damgalamayı amaçlayan 'Financial Feminist' podcast'inin sunucusu Tori Dunlap, "Amerikalılar olarak net değerimizi öz değerimizle ilişkilendiriyoruz. Ortalama bir Amerikalı, hayatını iyileştirmek için ister üniversite diploması almak, ister ev satın almak, ister iş kurmak olsun borçlanmak zorunda. Sonra elbette kötü hissediyoruz, ama birçoğumuz için ileriye giden tek yol bu" ifadelerini kullanıyor.