Booker ödüllü bilim kurgu romanı: iGhettis istilası

İngiliz yazar M John Harrison, 81 yaşında Booker Ödülü'nü kazanan en yaşlı yazar oldu. Ödülü alan ilk bilim kurgu romanı olan The End of Everything (Her Şeyin Sonu), Kent kıyısında geçiyor ve insan dışı bir zekânın dünyayı ele geçirmesini konu alıyor.

Harrison, ödülün kendisi için bir tür haklı çıkma anlamı taşıyıp taşımadığı sorusuna, "Bilim kurguya yakın bir şeyin ciddi bir kitap olarak görülüp Booker alması ilginç" yanıtını veriyor. "Benim sorunum her zaman türe inanmamak oldu. Hiçbir şekilde inanmıyorum."

Tür sınırlarını yıkmak isteyen bir yazar

Harrison, edebi bilim kurgunun ustası olarak anılıyor. Hayranları arasında Ursula K Le Guin ve Iain Banks gibi isimler ile Sarah Jessica Parker bulunuyor. 2020'de The Sunken Land Begins to Rise Again ile Goldsmiths Ödülü'nü kazanmış, 2022'de ise Booker jürisinde yer almıştı.

The End of Everything yaklaşık 15 yılda yazıldı. Yapay zekâ, geç kapitalizm, çevresel çöküş, mülteci krizi ve Brexit gibi günümüzün çoklu krizleri romanda yer alıyor. Harrison, "80 yaşındasın, bir kez daha uçurumdan aşağı itmeyi deneyebilirsin" diye düşündüğünü belirtiyor. "Kuralım her zaman olabildiğince ileri itmek, sonra kenardan biraz geri çekilmekti. Ama bu kez 'İtelim ve ne olacağını görelim' dedim."

Roman, Kent'te adı verilmeyen bir kıyı kasabasında, yakın gelecekte geçiyor. "iGhettis" adlı ve "uzun kıvrılan ışık patlamaları" olarak görünen bir uzaylı türünün istilasından sonra dağılan bir Britanya'yı anlatıyor. Harrison, iGhettis adının "I get it" (anladım), "I get stuff" (kapitalizm), Getty (aşırı zenginlik), Apple (teknoloji) ve I (Freud) çağrışımları taşıdığını söylüyor.

Kalp krizi ve romanın doğuşu

Romanın çekirdeği 2007-2008 finansal krizine dayanıyor. Harrison o dönemde yazdıklarını bir kenara bıraktı ve 2015'te The Crisis adlı kısa öyküsünde kullandı. Doğu Londra'da bir etkinlikte öyküsünü okurken rahatsızlandı; iki gün sonra hastaneye kaldırıldı ve kalp krizi geçirdiği söylendi. The Crisis'e döndüğünde bunun bir romanın taslağı olduğunu fark etti.

Harrison 1945'te Warwickshire'daki Rugby'de doğdu. Babası mühendisti. Çocukluğunun belirleyici anılarından biri, içine girdiğinde 1920'lerin gerilim romanlarından bilim kurgu dergilerine kadar "çöp romanlar kütüphanesi" bulduğu bir gardıroptu. 21 yaşında ilk kısa öyküsünü Science Fantasy dergisinde yayımladı. 1968'de New Worlds dergisinin edebiyat editörü oldu.

Bugün Shropshire'ın kırsalında, editör ve yazar Cath Phillips ile yaşıyor. İlk taslaklarını siyah çizgili Moleskine defterlere, kırmızı ve siyah Muji 0.5 kalemlerle yazıyor. 1965'te başladığından bu yana amacının türler arasındaki ayrımları yıkmak olduğunu söylüyor.

Roman, umut yerine "olumlu" bir notla bitiyor. Harrison insanlık için umut besleyip beslemediği sorusuna "Hayır, hiç umut hissetmiyorum" yanıtını veriyor. "Bir rüyanın içinde umutsuz bir duruma doğru yürüyoruz. Birilerinin bize her eylemin sonuçları olduğunu ve bunları görmezden geldiğimizi hatırlatması gerekiyor."