Bilimsel yayınlarda sahte yazarlık satan 'paper mill'ler mercek altında

Bilimsel araştırma bütünlüğü uzmanı Dr. Reese Richardson, 'paper mill' olarak bilinen ve sahte akademik yazarlık satışı yapan şölgeli örgütleri takip ediyor. Bu yapılar, ücret karşılığında kişileri bilimsel dergilerde yayımlanan makalelerin yazarı olarak listeliyor; çoğu zaman hakem değerlendirmesinden geçmemiş uydurma araştırmalar söz konusu oluyor.

Richardson, Telegram, WhatsApp ve Facebook gibi platformlarda onlarca gruba katılmış durumda. Telefonu sürekli olarak bu gruplardan gelen sahte makale reklamlarıyla bildirim alıyor. Son 24 saatte 20 WhatsApp mesajı aldığını belirten Richardson, bu reklamların yüzlerce üyeye sunulduğunu söylüyor.

Bilim insanları, dünyanın birçok yerinde akademik ilerlemenin anahtarı olan yeni makaleler yayımlama baskısı altında. Ancak kaliteli bilimsel çalışmalar zaman alıyor ve yayımlanmaları yıllar sürebiliyor. Paper mill'ler, anlık mesajlaşma ve sosyal medya platformlarını kullanarak CV'lerini doldurmak isteyen alıcılara sahte bir kısayol sunuyor.

Richardson'ın Anna Abalkina ve Spencer Hong ile yaptığı analize göre, bir makaleye yazar olarak eklenmenin medyan fiyatı yaklaşık 800 ABD doları. Henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş yakın tarihli bir çalışmada, 2020-2026 yılları arasında yedi farklı ülkede faaliyet gösteren yedi paper mill'den 18 binden fazla reklam incelendi. Bu, şimdiye kadar oluşturulmuş en büyük paper mill reklam veri seti olarak kayda geçti.

Sahte makale üretimi hızla artıyor

Son 15 yılda paper mill faaliyetleri patlama yaşadı. Richardson'ın 2025'te yaptığı bir tahmine göre, bu yapıların ürettiği ürünler yaklaşık her 18 ayda bir ikiye katlanıyor. Paper mill'lerin ürettiği makaleler, genellikle dergilerin hakem değerlendirmesi sürecini uygulamaması ya da editörlerin bu işin içinde olması nedeniyle bilimsel denetimden geçmeden yayımlanıyor. Bu durum, yanlış verilerin endüstriyel ölçekte bilimsel ekosisteme enjekte edilmesine ve tıbbi araştırmaları, ilaç keşiflerini ve klinik deneyleri tehlikeye atmasına yol açıyor.

Boyutların ne kadar büyük olduğu 2023'te görüldü. Büyük yayıncı Wiley'e ait olan ve artık kapanan Hindawi dergi markası, 8 binden fazla makaleyi geri çekti. 2024 sonuna kadar ise 3 bin makale daha geri çekildi.

Richardson, çalışmasının paper mill'lerin nasıl ve nerede faaliyet gösterdiğini ve kimleri hedef aldığını anlamak için bir başlangıç noktası olduğunu söylüyor. Reklamları bir olay yerindeki parmak izlerine benzetiyor: 'Reklamlardan çok şey öğrenebilirsiniz.' Bazı reklamları doğrudan bilimsel literatürdeki sahte makalelere kadar takip ettiğini belirtiyor.

Fikri mülkiyet alanında da istismar

Reklamların bir kısmı telif hakları ve tasarım tescilleriyle ilgili. Richardson, daha önce Birleşik Krallık'taki fikri mülkiyet sistemlerinin istismar edildiğini tespit etmişti. Yeni çalışması ise Hindistan'da faaliyet gösteren ve Hintli akademisyenlere hizmet veren bir paper mill tarafından tasarım tescil reklamı yapıldığını gösteriyor.

Reklamlarda bu tasarım tescilleri 'Avustralya tasarım patenti' olarak sunuluyor. Paper mill'ler, bir tasarımın sahibi olarak listelenmek isteyenlerden kişi başı 95 ila 150 dolar arasında ücret alıyor; her tasarım için en fazla sekiz kişi kaydedilebiliyor. Oysa IP Australia üzerinden yapılan bir tasarım tescil başvurusunun toplam maliyeti 200 dolar. Guardian Australia, bu kayıtların CV'lerde patent olarak gösterildiği örnekler tespit etti.

Bu durumu 'Avustralya hükümetinin hizmetlerini başkalarını dolandırmak için kullanmak' olarak nitelendiren Richardson, birkaç olağandışı örneğe dikkat çekiyor. Hindistan'daki araştırma enstitülerine bağlı altı kişiye ait bir 'atık su arıtımı için yapay zeka tabanlı membran biyoreaktör' tasarım tescilinde, hizmet adresi olarak GS Collison adlı bir kuruluş gösteriliyor. Ancak bu isimle ilgili çevrimiçi hiçbir iz yok. Adres, Sidney'deki Darling Park kulelerinden birinin 11. katı olarak verilmiş; bu kat ise IAG sigorta şirketinin ofislerine denk geliyor. IAG sözcüsü, 11. katın toplantı odalarından oluştuğunu söyledi.

Bir başka örnekte, 'Endüstriyel uygulamalar için akıllı insansı robot' tasarımının sahibi olarak Queensland Üniversitesi'nde doktora sonrası araştırmacı olan Dr. Nilesh Torwane görünüyor. Guardian Australia'nın ulaştığı Torwane, tasarım üzerinde hiçbir çalışma yapmadığını ancak kayıttaki diğer kişiler tarafından isminin eklenmesinin istendiğini söyledi. Bu kaydın profesyonel ilerleme için kullanılmadığını belirterek, durumu üniversiteye bildirdiğini ve isminin silinmesi için çaba harcadığını ifade etti.

IP Australia sözcüsü, Richardson ve meslektaşlarının çalışmasından haberdar olmadıklarını söyledi ve 'IP Australia, tasarım tescil sisteminin amaçlanan kullanım amacı dışında kullanıldığını gösteren her türlü bilgiyi memnuniyetle karşılar; ancak sistemin yaygın şekilde kötüye kullanıldığına dair elimizde veri yok' dedi.

Queensland Teknoloji Üniversitesi'nden meta-bilim araştırmacısı Prof. Adrian Barnett, Richardson'ın makalesinin paper mill'lerin nasıl işlediğini anlamada bir adım olduğunu ancak bu örgütlerin hâlâ 'şölgeli' olduğunu söylüyor: 'Yatak odasında çalışan teknoloji meraklısı bir genç olabilirler; ya da sabah çayları ve ayın çalışanı uygulaması olan büyük organizasyonlar. Kim bilir? Ama iyi para kazandıklarını görebiliyoruz.'

Richardson röportaj verirken telefonu yine bir WhatsApp grubundan gelen yeni bir reklamla titriyor. Örgütler o kadar hızlı ve büyük ölçekte çalışıyor ki takip etmek zor. 'Hâlâ buzdağının sadece ucunu görüyoruz' diyor.