BBC: Darfur'da RSF hastaneleri hedef aldı

BBC'nin araştırmasına göre Sudan'da Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) milisleri, yaklaşık bir yıl süren kuşatma ve ardından kenti ele geçirmeleri sırasında Darfur bölgesindeki El Faşir'in sağlık sistemini sistematik biçimde çökertti. Kamu sağlığı alanında çalışan görgü tanıklarına dayanan araştırma, Mayıs 2024 ile Ekim 2025 arasında hastane ve sağlık tesislerine düzenlenen en az 43 ayrı saldırıyı belgeliyor. Bazı tesisler birden fazla kez vuruldu.

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, bulguları "son derece rahatsız edici" olarak nitelendirdi. Türk, RSF'nin sağlık tesisleri dahil sivil altyapıya yönelik saldırılarının uluslararası insancıl hukukun ağır ihlali olduğunu ve savaş suçu kapsamına girebileceğini belirtti.

RSF'nin desteklediği yönetimin sağlık bakanı Alaeddin Nugud ise suçlamaları propaganda olarak nitelendirdi. Nugud, iddiaların Sudan ordusu ve müttefiklerinin RSF'yi karalamaya yönelik kasıtlı bir girişimi olduğunu savundu.

Aylar süren kuşatma ve sağlık çalışanlarına bedeli

BBC'nin ulaştığı verilere göre Nisan 2023 ile Ekim 2025 arasında kentteki sağlık çalışanlarından 120'si yaralandı, 55'i öldürüldü, 10'u ise zorla "kaybedildi" veya kaçırıldı. Kuşatma sırasında El Faşir'de görev yapan cerrah Dr. Muhamed Suliman, RSF'nin hastaneleri tahliye ettirmeye ve hizmet dışı bırakmaya çalıştığını söyledi. Suliman, saldırıların "yoğun, kasıtlı ve planlı" olduğunu ifade etti.

Uluslararası hukuka göre çatışma sırasında sağlık tesislerini ve personelini hedef almak yasak. Ancak bir hastanenin, taraflardan biri tarafından düşmana zarar verici eylemler için kullanılması halinde koruma statüsünü kaybedebileceği belirtiliyor.

Nisan 2023'te başlayan iç savaşın ilk haftalarında El Faşir'deki bazı sağlık tesisleri kapandı. Kentin ortasındaki çatışma bölgesinde yer alan Teaching Hospital'ın (Eğitim Hastanesi) hizmetleri Güney Hastanesi'ne taşındı. Elektrik kesintileri ve azalan malzeme nedeniyle hizmetler güçlükle sürdürüldü.

RSF kuşatmayı başlattıktan sonra durum değişti. Mayıs ve Haziran 2024'te Güney Hastanesi birkaç kez top ateşine tutuldu. 8 Haziran'daki RSF baskınında personel binadan kaçmaya çalıştı. Hastane müdürü cerrah İzzeldin Ahmed Dawaud Asow, ofisinin önünde bir grup milis tarafından etnik aşağılamalarla karşılaştığını ve dipçik darbeleriyle bayıltıldığını, ölü taklidi yaparak kurtulduğunu anlattı.

Saldırılar Suudi Hastanesi'nde yoğunlaştı

Güney Hastanesi kapandıktan sonra personel ve malzeme kentin batısındaki Suudi Doğum Hastanesi'ne taşındı. BBC'nin görüştüğü altı doktor, burada sistematik hedef alma örüntüsü tarif etti. Doktorlara göre Suudi Hastanesi, bazı günlerde 25'e kadar top ve insansız hava aracı saldırısına uğradı; kullanılan araçlar hassas güdümlü "akıllı roketler" olarak tanımlandı.

Araştırma, daha küçük sağlık tesislerinin de ateş altında kaldığını ve özel hastaneler ile mahalle kliniklerinin kademeli olarak kapandığını gösteriyor. Yer değiştiren sağlık kuruluşları yeni adreslerinde de saldırıya uğradı. Çocuk Hastanesi iki ayrı yere taşındı, her ikisi de vuruldu. Ana diyaliz merkezi de taşındıktan sonra yeniden hedef alındı.

Ekim 2025'te RSF kenti ele geçirdiğinde Suudi Hastanesi ayakta kalan tek sağlık tesisiydi. Personel, kum torbalarıyla binayı korumaya çalıştı, çelik konteynerlerden yer altı sığınakları kurdu ve ameliyatlar için alternatif alanlar oluşturdu. Dr. Asow, bu geçici ameliyathanenin 2025'te beş kez saldırıya uğradığını söyledi.

Doktorlar, RSF savaşçılarının sağlık tesislerini kasıtlı hedef aldığına inanıyor; çünkü yaralılar arasında ordu veya müttefik güçlerin mensupları bulunuyordu. 25 Ekim 2025'te RSF'nin hastaneye saldırısı, 460'tan fazla hasta ve refakatçinin öldürüldüğü iddialarıyla sonuçlandı. RSF katliam iddiasını reddediyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ise bildirilen ölümleri kınadı; uydu görüntülerinde hastanenin kanlı bahçesinde ceset kümeleri görüldüğü belirtildi.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Türk, BBC'nin bulgularının ofisinin analizleriyle uyumlu olduğunu söyledi. Türk, RSF'nin kentteki ana hastaneleri ve geçici sağlık tesislerini defalarca vurduğunu, binlerce sivilin sağlık hizmetine erişiminin ciddi biçimde kısıtlandığını ifade etti.

El Faşir'de sağlık hizmetleri artık RSF destekli yönetim tarafından yürütülüyor. Yönetim, Suudi Hastanesi ve Eğitim Hastanesi'nin temizlenip yeniden açıldığını gösteren videolar yayımladı. Sağlık bakanı Nugud, Güney Hastanesi'nin de yeniden açılacağını söyledi.