Bal arıları yabani tozlaştırıcıları çiçeklerden uzaklaştırıyor

İngiltere'de bal arısı sayısındaki artışın yabani tozlaştırıcılar üzerindeki etkisini inceleyen bir araştırma, bal arılarının rakip türleri çiçeklerden fiziksel olarak uzaklaştırdığını ortaya koydu. Anglia Ruskin Üniversitesi araştırmacılarının Cambridgeshire'da yürüttüğü çalışmada, bal arılarının yoğun olduğu alanlarda yaban arısı, tek başına yaşayan arılar ve çiçek sinekleri gibi yabani tozlaştırıcıların daha az bulunduğu kaydedildi.

Araştırma, bal arılarının rekabetçi karşılaşmaları başlatma ve kazanma olasılığının en yüksek olduğunu, böylece daha fazla polen ve nektar topladığını gösteriyor. Çalışma kapsamında böcekler iki yıl boyunca böğürtlen ve sarmaşık çiçeklerinde izlendi ve beş grup arasındaki 300 etkileşim kayda alındı: bal arıları, yaban arıları, tek başına yaşayan arılar, çiçek sinekleri ve çiçek sineği, kelebek, kın kanatlı ve eşek arısı türlerini içeren diğer grup.

Doğrudan müdahale kanıtlandı

Her karşılaşmada bir bireyin kaynağa erişerek kazandığı, kaybettiği ya da kaynağın paylaşıldığı durumlar not edildi. Bal arıları her iki bitki türünde de karşılaşmaların çoğunu kazandı. Yabani çiçek ziyaretçileri bal arılarından böğürtlen üzerindeki etkileşimlerin yüzde 28,4'ünde, sarmaşıkta ise yüzde 35,6'sında kaçındı. Bal arılarının kazandığı rekabetlerin yaklaşık yüzde 20'sinde arılar rakiplerinin üzerine konarak ya da onları çiçekten iterek yerlerini aldı veya onları kovaladı.

Araştırma, bal arılarının yalnızca kaynakları tüketerek değil, aynı zamanda doğrudan saldırganlıkla da rekabet ettiğini gösteriyor. Geçmiş araştırmalar, bal arılarının rakiplerini dolaylı biçimde kaynakları kullanarak geride bıraktığını öne sürüyordu.

Araştırmacılardan Victoria Buckle, bal arılarının bu davranışının sosyal gruplarını organize etme biçimiyle ilişkili olabileceğini söylüyor. Buckle'a göre bazı arı kastları koruma görevi yapabiliyor ve kovanlarını korumak için tehdit ve saldırganlık gösterme kapasitesine sahip.

Arıcı sayısı 2010'dan bu yana iki katına çıktı

İngiltere'de yönetilen arı sayısı, "arıları kurtarın" kampanyalarının halkta karşılık bulmasıyla arttı. National Bee Unit'in (Ulusal Arı Birimi) verilerine göre kayıtlı arıcı sayısı 2010'da 19 bindi, 2025'te 47 bine çıktı. Ancak bu artışın, özellikle çiçeklerin az olduğu ya da kovan yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde, yabani tozlaştırıcılara zarar verdiğine dair endişeler büyüyor.

Bal arılarına karşı koyabilen tek tozlaştırıcı, İngiltere'de ilk kez 2001'de kaydedilen ve ağırlıklı olarak sarmaşık çiçeği nektarıyla beslenen sarmaşık arısı oldu. Bu türün bal arılarını ittiği ve kovaladığı gözlemlendi.

Çalışma ayrıca sıcaklıkların artmasıyla rekabetçi etkileşimlerin de arttığını buldu. Buckle, bunun muhtemelen nektarın kuruması ve bitkilerin sıcaklık stresine girmesiyle ilgili olduğunu belirterek, İngiltere'de ortalama yaz sıcaklıklarının 2080'e kadar 4C'ye varan oranda artacağı öngörüsüyle bu rekabetin daha sık yaşanacağını söyledi.

Buckle, birçok arıcının çevre bilincine sahip olduğunu ve diğer tozlaştırıcıları etkilememeye özen gösterdiğini belirterek, araştırmanın koruma planlamasına yol göstermesi açısından önemli olduğunu ekledi.