BAE, Husilere karşı Yemen'e yeniden askeri destek verecek

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Yemen'in güneyinde İran destekli Husilerle savaşan bazı hükümet güçlerine yaptığı ödemeleri yeniden başlatmayı kabul etti. Yemenli kaynaklara göre BAE, bu adımla ülkedeki çatışmaya yeniden dahil oluyor. Buna karşılık Suudi Arabistan, Husilere karşı mücadele eden bu güce hava koruması sağlamayı taahhüt etti.

Yemenli kaynakların aktardığına göre varılan yeni işbirliği anlaşması, BAE ile Suudi Arabistan arasında Yemen'in geleceği konusunda yaşanan derin ayrılığın ilk somut çözülme işareti oldu. Ayrılığın gündemden çıkmasında, Husi güçlerinin ülke genelinde ilerlemesinin bölgedeki tüm Körfez ülkelerini kaygılandırması etkili oldu.

Suudi Arabistan, Husilerin insansız hava aracı ve füze saldırılarıyla karşı karşıya. Saldırılar havalimanlarını ve bazı enerji altyapısını işlevsiz hale getirdiği için Riyad yönetimi günlük yaşamın olağan akışını sürdürmekte zorlanıyor.

Daha önce BAE tarafından eğitilen ve finanse edilen güney güçleri, özellikle Dev Tugaylar (Giant Brigades), dağınık Husiler karşıtı askeri koalisyonun en etkili unsurları arasında görülüyor. Ancak BAE, ocak ayında Yemen içindeki operasyonları durdurmuş ve bu güçlere sağladığı mali desteği kesmişti.

Ne Suudi Arabistan'dan ne de BAE'den, güneyli Yemenli ayrılıkçıların bu hafta yaptığı bağımsızlık referandumu talebine yanıt geldi. Söz konusu referandum, 1967-1990 arasında iki ayrı devletten oluşan Yemen'in eski sınırlarına dönülmesi anlamına geliyor.

Ayrılıkçı Güney Geçiş Konseyi (STC), askerlerinin eski Güney Yemen sınırları dışında savaşmasına henüz onay vermedi. Ancak Suudi Arabistan'ın referanduma açıkça izin vermesi halinde bu kısıtlamanın kaldırılması bekleniyor.

Aden'deki hükümetten karşı saldırı

Yemen'in Aden merkezli ve BM tarafından tanınan hükümeti, geçen hafta Husileri başkent Sana'a'dan çıkarmak için karşı saldırı başlattığını duyurdu. Ancak askeri harekât, Marib yakınlarındaki Majzar ve Bab el-Mendeb Boğazı çevresinde sınırlı başarı elde edebildi.

STC lideri Aidarous el-Zubaidi ile Suudi yetkililer arasında doğrudan temas bulunmuyor. Zubaidi, STC'nin güneyde yönetimi ele geçirme ve iki yıl içinde ayrılık referandumu düzenleme girişiminin başarısız olmasının ardından ocak ayında Abu Dabi'ye gitmişti. Suudi Arabistan, buna yanıt olarak STC güçlerine gönderilen BAE silahlarını bombaladı. Ardından BAE, Yemen'deki tüm angajmanını sona erdirdiğini açıkladı; Suudi destekli hükümet ise Zubaidi'yi vatana ihanetle yargılamaya çalışacağını bildirdi.

Cuma günü Husilerin ateşlediği iki füze, Aden havalimanına, yolcu uçağı kalkışa hazırlanırken isabet etti. Olayda can kaybı bildirilmedi. Yemen Enformasyon Bakanı Muammar El-Eryani, füzelerin Yemenia Havayolları'na ait uçağın yaklaşık 500 metre, pistin orta noktasının ise yaklaşık 100 metre uzağına düştüğünü söyledi. Saldırı, Aden'deki başkanlık sarayına düzenlenen ve en az beş kişinin öldüğü, 16 kişinin yaralandığı Husi saldırısından bir gün sonra geldi.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah el-Sisi, ordusuna Suudi Arabistan'ı savunma yetkisi vermek için parlamentoyu olağanüstü toplantıya çağırdığını açıkladı. El-Sisi, Mısır'ın saldırı niteliğinde bir adım atmayacağını, yalnızca Suudi Arabistan'ı savunacağını vurguladı.

İngiltere'de ise Suudi Arabistan'ın ek askeri yardım talebi görüşülüyor. Londra bir RAF Voyager havada yakıt ikmal uçağı göndermiş durumda, ancak bölgedeki diplomatlar İngiltere'nin daha fazlasını yapması için baskı kuruyor. Riyad'ın Umman ve Katar dahil diğer Körfez ülkeleriyle konuyu daha yakından görüşüp görüşmemesi gerektiği de tartışılıyor.

İngiltere'nin ağırlıklı olarak Suudi hava harekâtına koşulsuz destek vermesinin hukuki sonuçları da değerlendiriliyor. Temyiz mahkemesi 2019'da, İngiltere'nin 2015-16'daki Suudi bombardımanı sırasında silah ihracat lisanslarını yasaya aykırı biçimde verdiğine hükmetmişti. Silah Ticaretine Karşı Kampanya (CAAT), İngiltere'nin Suudi Arabistan'ın uluslararası insancıl hukuku olası ihlallerine ilişkin gereken değerlendirmeyi yapmadığını, bu nedenle prosedürlerini gözden geçirmek zorunda kaldığını belirtmişti.

Suudi Arabistan, o tarihten bu yana yöntemlerini büyük ölçüde revize ettiğini savunuyor ve BM Şartı'na uygun olarak meşru müdafaa halinde hareket ettiğini belirtiyor. BM Güvenlik Konseyi 15 Ekim'de, Suudi Arabistan'ın uluslararası hukuka uygun olarak meşru müdafaa hakkı bulunduğunu ifade eden bir başkanlık açıklaması kabul etti. Ağustos'tan bu yana savaşta kesin bir can kaybı sayısı bulunmuyor; BM'ye göre 200 binden fazla kişi yerinden edildi. BM, Aden merkezli insani yardım kuruluşları üzerindeki baskısını artırıyor.