Avustralya'da 16 yaş altı sosyal medya yasağına mahkeme sınavı

Avustralya'da 16 yaş altındaki çocuklara yönelik sosyal medya yasağının iptali için açılan hukuki dava, ülkenin en yüksek yargı organı olan Yüksek Mahkeme'de (High Court) Salı günü başlıyor. İki gün sürecek duruşmalarda, yasağın anayasaya uygunluğu tartışılacak.

Dünyada örneği olmayan bu politikanın ilk büyük hukuki sınavında, dijital haklar grubu Digital Freedom Project, yasağın çocukları serbest iletişim hakkından yoksun bıraktığını savunacak. Platform Reddit'in ayrı başvurusu da aynı duruşmalarda ele alınacak.

Geçen aralık ayında yürürlüğe giren yasak, Avustralya hükümetinin son yıllarda çevrimiçi güvenlik alanında attığı kapsamlı adımların merkezinde yer alıyor. Yasak, 10 Aralık'ta yürürlüğe girmesinden birkaç hafta önce Digital Freedom Project tarafından Yüksek Mahkeme'ye taşınmıştı. Grubun başında New South Wales eyaleti milletvekili John Ruddick bulunuyor.

Davayı başlatan iki gençten Noah Jones ve Macy Neyland daha sonra davacılıktan çekildi. Ancak Jones'un Salı günkü duruşmaya katılması bekleniyor. Jones geçen kasım ayında BBC'ye yaptığı açıklamada, internette zararlı içerikler bulunduğunu ancak 16 yaş altına yönelik toptan bir yasağın doğru yanıt olmadığını söylemişti.

Jones, "Bu sosyal medya platformlarının kaynaklarını ve parasını hükümetimizden ceza almamak için kullanmamalıyız" dedi. "Bu parayı ve kaynakları internet ortamındaki istismarcıları ve zararlı içerikleri ortadan kaldırmak için kullanmalılar" diye ekledi.

Hükümet geri adım atmıyor

Reddit de yasağa karşı Yüksek Mahkeme'de başvuru yaptı. Şirket, politikanın mahremiyet ve siyasi haklar açısından ciddi sonuçlar doğurduğunu savunuyor. İletişim Bakanı Anika Wells geçen yıl hükümetin "hukuki tehditlerden yılmayacağını" söylemişti. Wells geçen kasım ayında, "Büyük teknoloji şirketleri karşısında geri adım atmayacağız. Avustralyalı ebeveynler adına kararlıyız" ifadelerini kullanmıştı.

Yasak kapsamında Facebook, Instagram, TikTok, YouTube, Reddit, Snapchat, X, Kick, Threads ve Twitch olmak üzere 10 platform, 16 yaşın altındaki hiç kimsenin siteye erişememesini sağlamak için "makul adımlar" atmakla yükümlü. Ciddi ya da tekrarlanan ihlallerde platformları 99 milyon Avustralya dolarına (yaklaşık 70 milyon ABD doları, 52 milyon sterlin) kadar para cezası bekliyor. Ancak yasak yürürlüğe girdiğinden bu yana hiçbir şirkete ceza kesilmedi.

Yasağı uygulamakla görevli kurum olan eSafety Commissioner (Avustralya e-Güvenlik Komiserliği), Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok ve YouTube'un kurallara uymadığı iddialarına ilişkin çeşitli soruşturmalar başlattı. WhatsApp ile Roblox ve Discord gibi çevrimiçi oyun siteleri yasağın dışında tutuldu. YouTube Kids ve Google Classroom gibi eğitim platformları da kapsam dışı.

Yasak kapsamındaki üç platformu elinde bulunduran Meta, yasağın ilk günlerinde yaklaşık yarım milyon hesabı kapattığını açıkladı. Bazı çocuklar yasak başlamadan önceki günlerde ve yürürlüğe girdiği sırada hesaplarından çıkarıldıklarını söyledi. Ancak birçoğu, kredi kartı bilgisi, fotoğraflı kimlik ya da selfie yüklemeyi içeren yaş kontrollerini kolayca aşabildiklerini belirtti.