Ava DuVernay'den 14. Anayasa Değişikliği belgeseli

Yönetmen Ava DuVernay'ın yeni belgeseli 14th, New York Film Festivali'nde (NYFF) prömiyer yaptı. 2016'da Netflix'te yayımlanan 13th belgeselinin ardından gelen yapım, ABD Anayasası'nın İç Savaş sonrasında kabul edilen 14. maddesini merkeze alıyor. Film, 27 Kasım'da sinemalarda gösterime girecek, 4 Aralık'ta ise Netflix'te yayımlanacak.

13th, Anayasa'nın 13. maddesindeki kölelik yasağının "suç karşılığı ceza" istisnası üzerinden siyah Amerikalıların kitlesel hapsedilmesini anlatıyordu. 14th ise aynı yaklaşımla beş maddelik 14. değişikliğin "Amerikan demokrasisinin başyapıtı" olarak tanımlanan rolünü inceliyor.

14. maddeyi anlatan geniş uzman kadrosu

Filmde Stacey Abrams, Hasan Piker, Equal Justice Initiative'nin (Eşit Adalet Girişimi) kurucusu Bryan Stevenson, Alexandria Ocasio-Cortez, eski senatör Jeff Flake ve Florida'dan Kongre üyesi Anna Paulina Luna gibi isimler yer alıyor. Anlatımın büyük bölümünü, NAACP Hukuk Savunma Fonu'nun eski başkanı ve Howard Üniversitesi'nde 14. Değişiklik Hukuk ve Demokrasi Merkezi'nin kurucusu Sherrilyn Ifill üstleniyor.

Belgesel, 14. maddenin doğuştan vatandaşlık, oy hakkı, ayaklanmaya katılanların kamu görevinden men edilmesi gibi güvenceleri güvence altına aldığını; ayrıca farklı ırklardan çiftlerin evliliğine ve kadınların kredi kartı edinmesine olanak sağladığını aktarıyor. DuVernay, 13th'te kullandığı görsel ve müzikal anlatım tekniklerini bu kez daha geniş bir çerçevede uyguluyor; arşiv fotoğrafları, canlandırmalar ve Kendrick Lamar'dan Fleetwood Mac'e uzanan müzik seçkileri kullanılıyor.

Film, İç Savaş sonrası ile İkinci Dünya Savaşı arasında kayıtlara geçen 4.400 linç olayını ve aynı dönemde dikilen 2.629 Konfederasyon anıtını izleyiciye aktarıyor. Virginia'da Konfederasyon anıtlarının sökülmesiyle görevli siyah müteahhit Devon Henry'ye ayrılan bölümler ise filmin ana odağından kısmen uzaklaşıyor.

Trump dönemi ve 14. madde tartışmaları

Belgeselin son bölümü, Trump yönetiminin 14. maddenin her fıkrasına yönelik hamlelerini konu alıyor. 6 Ocak Kongre baskını sonrası ayaklanma maddesinin uygulanması ve göçmenlik yetkililerinin (ICE) maskeli tutuklamaları, filmde hukuki süreç ihlali olarak ele alınıyor.

New York Film Festivali'nde gösterilen yapım, DuVernay'ın 13th ile başlattığı anayasal haklar anlatısını sürdürüyor. Film, ABD'de ırkçılığın kurumsal mirasının güncel siyasette nasıl karşılık bulduğunu tartışmaya açıyor.