Aşırı sıcak sporcularda ölümcül risk oluşturuyor

Fiji'li ragbi oyuncusu Saimoni Vunilagi, 3 Ağustos Pazartesi günü takım arkadaşlarıyla antrenmana gitti. İdmanın ardından hastaneye kaldırılan 26 yaşındaki oyuncu, birkaç gün sonra hayatını kaybetti.

Japonya ikinci ligi ekiplerinden Kyuden Voltex, ölümü duyurduğu açıklamasında Vunilagi'nin antrenman sırasında "ağır sıcak çarpmasıyla uyumlu belirtiler" gösterdiğini belirterek, "tıbbi ekibin tüm çabalarına rağmen ne yazık ki hayatını kaybetti" ifadesini kullandı.

Japonya, bu yaz Birleşik Krallık, Avrupa ve dünyanın birçok bölgesi gibi şiddetli sıcak hava dalgalarıyla karşılaştı. Kyuden Voltex'in merkezinin bulunduğu Fukuoka'da, Vunilagi'nin rahatsızlandığı gün öğle saatlerinde sıcaklık 35 dereceye çıktı; nem oranı yüzde 75'in üzerindeydi. Önceki haftalarda günlük en yüksek sıcaklık 32 ile 37 derece arasında seyretmiş, günlük zirvenin 30 derecenin altına düştüğü bir ay geçmişti.

Ölümün resmi nedeni kamuoyuna açıklanmadı. Ancak kulübün antrenmandaki sıcaklık ile ölüm arasında kurduğu bağ, küresel sıcaklıkların artması ve aşırı sıcak günlerin sıklaşması nedeniyle endişe yarattı.

2026'da sıcakla ilgili çok sayıda tıbbi olay yaşandı

Bu yıl spor karşılaşmalarında sıcak kaynaklı çeşitli tıbbi olaylar kaydedildi. Tenisçiler Jakub Mensik ve Ekaterina Alexandrova, 30 derecenin üzerindeki sıcaklıkta oynanan maçlarda baygınlık geçirdi. Nisan ayında Güney Kore'de düzenlenen ve sıcaklığın 29 dereceye ulaştığı bir maratonda sekiz koşucu hastaneye kaldırıldı.

Tour de France (Fransa Bisiklet Turu) galibi Tadej Pogacar, bu yılki sıcağı "tehlikeli" olarak nitelendirdi. Matthew Brennan ise İspanya Bisiklet Turu Vuelta a Espana'da sıcaklığın 40 dereceyi aşmasının ardından "ne yapıyoruz?" diye sordu. Brennan bu turda beş etap kazandı.

Bu yaz düzenlenen Dünya Kupası'nda da her maçta tartışmalı su molaları uygulandı. FIFA (Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği), bu molaların oyuncu sağlığını korumak için getirildiğini savundu.

Tenis, atletizm ve bisiklet gibi birçok spor dalı, potansiyel olarak tehlikeli aşırı sıcaklık seviyelerini Wet Bulb Globe Temperature (WBGT) yöntemiyle izliyor. Bu ölçüm; hava sıcaklığı, nem, rüzgar hızı, güneş açısı ve güneş radyasyonunu değerlendirerek ısı stresi düzeyini ortaya koyuyor.

Toronto Üniversitesi spor ekolojisi alanında yardımcı doçent olan Dr. Madeleine Orr, bazı uzmanların sporcuların daha fazla korunması gerektiğini düşündüğünü belirtiyor. Orr, son yıllarda ragbi ve dünyadaki birçok spor dalında sıcak kaynaklı sağlık olaylarının arttığını söylüyor. İnsanların geçmişte de benzer sıcaklar yaşandığını ve "sorun olmadığını" varsaydığını aktaran Orr, bunun doğru olmadığını; bugünkü sıcak hava dalgalarının çocukluk dönemindekilerden daha sıcak olduğunu ifade ediyor.

Her spor dalının gereksinimleri farklı olsa da, aşırı koşullarda daha katı koruma sağlayacak ortak kuralların uygulanması yönünde çağrılar artıyor. Orr, farklı liglerin farklı politikaları olduğunu, herkesin ne yapacağını bilmesi için daha standart bir yaklaşıma ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor ve yıldırım durumundaki uygulamaya dikkat çekiyor: bir spor etkinliği yakınında yıldırım olduğunda 30 dakika ara verilmesi ve yıldırım geçtikten sonra başlanması gibi bir kuralın sıcak için de geçerli olması gerektiğini savunuyor.

Rugby Players' Association (Ragbi Oyuncuları Derneği) genel sekreteri Christian Day, birçok antrenörün sıcaklık düzenlemesini engel olarak gördüğünü söylüyor. Day, oyuncuların kendilerini iyi hissetmediklerini söylemekte zorlandığını, bu nedenle bazen oyunculardan korunmaları gerektiğini ifade ediyor. Takım personelinin, belirli bir sınır aşıldığında tartışmasız oyunu durduracak bir eşik değere sahip olmasının önemine işaret ediyor.

World Rugby (Dünya Ragbi Federasyonu), 2025'te sıcaklık ve hava kalitesi yönergelerini güncelledi. Buna göre 0 ile 250 arasında bir ölçek olan ısı stresi endeksi kullanılıyor; düşük tehlike seviyelerinde su molaları ve uzatılmış devre araları öngörülürken, yüksek seviyelerde maçların askıya alınması veya ertelenmesi gündeme gelebiliyor.

Ancak sporcular maçtan çok antrenmanda zaman geçiriyor. Day, bu düzeyde sıcaklığın normal hale gelmesi durumunda kulüplerin oyuncularını nasıl yöneteceğine ve bu sıcaklıklara nasıl tepki vereceğine dair merkezi düzenleme ve yönetişime ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Bazı durumlarda antrenmanın süresinin kısıtlanması ya da açık havada hiç yapılmaması gerekebileceğini söylüyor.

Ön sezon dönemi özellikle riskli

Sezon öncesi dönem, birçok spor dalında sporcular için özellikle tehlikeli olabiliyor. Japonya Ragbi Futbol Birliği (JRFU), 5 Haziran 2026'da kulüpleri yaz aylarında sıcak çarpmasının artan bir endişe olduğu konusunda uyardı ve yaz kampı planlamalarında güvenliğin öncelik olması gerektiğini bildirdi.

Vücut aşırı ısınıp kendini soğutamadığında ortaya çıkan sıcak çarpması ani ve tehlikeli bir sağlık durumu. Organlara zarar verebiliyor, bağırsakların toksin salmasına yol açabiliyor ve bir saatten biraz fazla sürede ölümcül olabiliyor. Belirtileri arasında baş dönmesi, mide bulantısı, baş ağrısı, zihin karışıklığı ve peltek konuşma yer alıyor.

Dr. Orr, sıcak çarpmasının tamamen önlenebilir olduğunu, bu nedenle her ölümün fazla olduğunu söylüyor. Sporcuların formda olmaları nedeniyle sıcağa daha iyi dayanacağı varsayımının doğru olmadığını belirten Orr, vücut büyüdükçe daha hızlı ısındığını, bu nedenle iri vücutların daha kırılgan olduğunu ekliyor.

Profesyonel sporcuların olağanüstü formda olmasının, sorun vücudu soğutmak olduğunda onları kurtarmadığını vurguluyor. Day ise amatör sporcuların da risk altında olduğunu, elit düzeyde ne yapılırsa alt seviyelere de yayılacağını, bu nedenle her spor dalında elit düzeyin doğru örnek oluşturmasının kritik olduğunu söylüyor.