Arjantin'in Falkland talepleri artarken gözler Trump'ta

Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, bu hafta yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında Falkland Adaları'nın (Arjantin'deki adıyla Malvinas) Arjantin'e ait olduğunu yineleyerek, Birleşik Krallık'ı adaları 1833'te işgal etmekle suçladı. Milei, ABD Başkanı Donald Trump'ın Falklandlar konusundaki tutumunu gözden geçirdiğini açıklamasının ardından 'değişim rüzgarlarının estiğini' söyledi.

Falkland Adaları anlaşmazlığı, Arjantin'de uzun süredir devam eden bir gerilim konusu. Geçtiğimiz yaz düzenlenen FIFA Dünya Kupası'nda Arjantinli oyuncuların İngiltere karşısında aldıkları galibiyetin ardından 'Las Malvinas son Argentinas' (Malvinas Arjantin'indir) yazılı pankart açması, bu gerilimin görsel bir yansıması olarak yorumlanmıştı. Ancak tansiyonun yükselmesi çok daha öncesine dayanıyor.

Milei'nin tarih anlatısı ve İngiltere'nin yanıtı

Milei, perşembe günü yaptığı konuşmada Falklandların tarihini Arjantin perspektifinden özetledi. Adaların 'haklı olarak' Arjantin'e ait olduğunu savunan Milei, İngilizlerin 1833'te adaları şiddet kullanarak işgal ettiğini öne sürdü. Birleşik Krallık hükümeti ise bu anlatının bazı ayrıntıları göz ardı ettiğini belirtiyor. Adaların 17. ve 18. yüzyıllarda Avrupalı güçler arasında el değiştirdiğini ve İngilizlerin yeniden işgal ettiği dönemde adaların ıssız olduğunu vurguluyor. Ayrıca, Arjantin yerleşiminin iki yıl önce İngilizler tarafından değil, Amerikalılar tarafından zorla çıkarıldığını ifade ediyor. 1831'de ABD'ye ait USS Lexington savaş gemisi, balıkçılık ve fok avlama hakları konusundaki anlaşmazlık nedeniyle adada kurulan kaleyi yıkmıştı.

Ancak iki yüzyıl önce Arjantinlileri adalardan çıkaran Amerikalılar, şimdi Arjantin'in iddiasını güçlendirecek bir rol oynayabilir. ABD geleneksel olarak Falklandlar konusunda tarafsız bir tutum sergilemiş olsa da, İngiltere'nin egemenliğini tanıyor. Trump'ın 'yeniden değerlendirme' sinyali ise Buenos Aires'te umut yarattı.

Özel İlişki ve Don-roe Doktrini

Trump, GB News'e verdiği röportajda, İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın ABD'nin İran savaşına katılmama kararını 'Özel İlişkiyi' aşındıran bir adım olarak nitelendirdi ve 'Bana yardım etmedin' dedi. Falklandların 'çok uzakta' olduğunu söyleyen Trump'ın bu sözleri, adaların 2013'te yaptığı referandumda neredeyse oy birliğiyle İngiliz denizaşırı toprağı olarak kalma yönünde oy kullanan halkı tarafından eleştirildi. Falklandlar'ın Londra'ya olan uzaklığı, Washington'un Guam'a olan uzaklığından biraz daha kısa.

Milei, Trump ile hem ideolojik hem de kişisel olarak yakın bir ilişkiye sahip. İki lider, Trump'ın 19. yüzyıl Monroe Doktrini'ne gönderme yaparak 'Don-roe Doktrini' adını verdiği, Batı Yarımküre'de sadece kendilerine yakın liderlerin iktidarda olmasını öngören vizyonu paylaşıyor. Bu yeni ortaklık çerçevesinde ve nüfuz alanlarının yeniden düzenlendiği bir dönemde, Trump'ın Arjantinli lidere İngiltere Başbakanı'ndan daha fazla destek vermesi olası görünüyor.

Arjantin'de gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde Milei, anketlerde desteğe ihtiyaç duyuyor. Eski başkan yardımcısı ve rakibi Victoria Villarruel, Falklandlar konusunda Milei'nin diplomatik yaklaşımını başarısız olarak nitelendirerek daha sert bir ulusal egemenlik savunucusu kimliğiyle öne çıkıyor. Yani iç siyaset, Falklandlar konusunun yeniden alevlenmesinde önemli bir faktör.

Milei, konuşmasında İsrailli Navitas Petroleum ve İngiliz Rockhopper Exploration şirketlerinin Falklandlar kıyısındaki Sea Lion petrol sahasında iki yıl içinde arama çalışması yapacağını hatırlatarak, Arjantin'in 'kendi denizimizdeki petrol rezervlerine el konulmasına izin vermeyeceğini' söyledi. 'Kollarımızı kavuşturup beklemeyeceğiz' dedi.