Apollo 11'in aya inişini sağlayan yazılımcı Margaret Hamilton öldü

Nasa'nın (ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi) astronotlarını Ay'a indiren çığır açıcı araştırmayı yürüten bilgisayar bilimci Margaret Hamilton, 90 yaşında öldü. Hamilton, Apollo görevlerinin yazılımını geliştiren ekibe liderlik eden ve "yazılım mühendisliği" terimini ortaya çıkaran isimdi.

Hamilton'ın eski işvereni Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT), ölümünü doğruladı ve 30 Eylül'de hayatını kaybettiğini bildirdi. MIT yaptığı açıklamada, "Hamilton'a öncü demek, çağının ötesinde olduğunu söylemek bile büyük bir azınlık ifadesi olur" değerlendirmesini yaptı ve onun yazılım mühendisliği henüz yaygınlaşmadan bu işi yapan biri olduğunu vurguladı.

Apollo 11'in kritik yazılımı

Hamilton, 1959'dan 1970'lerin ortasına kadar MIT'de çalıştı ve Yazılım Mühendisliği Bölümü'nü yönetti. Bu bölümde, Nasa'nın Apollo 11 projesi için uçuş sırasında kullanılan tüm yerleşik yazılımı yazan ve test eden bir mühendis ekibine liderlik etti. Bu yazılım, ABD'li astronotlar Neil Armstrong ve Buzz Aldrin'in Ay'a güvenli şekilde inmesini sağladı.

Hamilton, 2019'da Guardian gazetesine verdiği demeçte, "Beni hem fikrin kendisi hem de daha önce hiç yapılmamış olması cezbetti. Katılan ilk programcı ve işe aldıkları ilk kadın bendim" demişti.

1969'da tarihi Apollo 11 Ay inişinden kısa süre önce, yerleşik bilgisayar bir alarm vererek bir hatanın oluştuğunu bildirdi. Hata, bilgisayarın aşırı yüklendiğini tespit etti ve bir an için karmaşık inişin gerçekleşemeyebileceği düşünüldü.

Ancak MIT'ye göre Hamilton ve ekibi böyle bir hatayı öngörmüş ve arka plandaki görevleri kapatıp en önemlisine - Ay inişine - öncelik veren "öncelik odaklı yazılım" geliştirmişti.

Ekipin ünlü yazılım mühendisliği çalışması, 1969'da Hamilton'ın yanında yükselen basılı kod yığınının yanında durduğu fotoğrafla ölümsüzleşti.

Başkanlık özgürlük madalyası

2016'da Hamilton'ın yaşam boyu çalışması, bilime ve uzay yolculuğuna katkılarından dolayı dönemin ABD Başkanı Barack Obama tarafından Başkanlık Özgürlük Madalyası ile onurlandırıldı. Obama o dönemde Hamilton'ın "insanlığı uzaya göndermeye yardım eden o isimsiz kadınlar kuşağını simgelediğini" söylemişti.

1936'da Indiana eyaletinde doğan Hamilton, 1955'te Michigan Üniversitesi'nde matematik okumaya başladı, ardından Earlham College'a geçerek 1958'de matematik lisansını tamamladı. Bir yıl sonra eşiyle birlikte Massachusetts eyaletinin Boston kentine taşındı ve başlangıçta eşinin hukuk eğitimi sırasında ona destek olmak için MIT'deki işi kabul etti.

1970'lerden itibaren Hamilton, uzmanlığını kullanarak Massachusetts merkezli olan ve halen faaliyet gösteren Hamilton Technologies dahil kendi yazılım şirketlerini kurdu.

Earlham College sosyal medyada yaptığı açıklamada, "Ölümü bizi üzdü, ancak uzun yaşamı boyunca olağanüstü başarılarını kutlama fırsatı bulduğumuz için minnettarız" dedi. Açıklamada, "Öncü ruhu ve dikkat çekici mirası, nesiller boyu Earlhamlılara ilham vermeye devam edecek" ifadeleri kullanıldı.

MIT'ye göre Hamilton'ın ardında kızı, damadı, iki torunu ve dört torun çocuğu bulunuyor.