Almanya'da aşırı sağcı AfD Saksonya-Anhalt'ta seçimi kazanabilir

Almanya'nın doğusundaki Saksonya-Anhalt eyaletinde 6 Eylül'de yapılacak eyalet seçimleri öncesinde aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisi anketlerde açık ara önde görünüyor. Parti, "vatanseverlik" gündemi kapsamında "Alman karşıtı" sanata verilen devlet desteğinin kesilmesini ve okullarda Hitler dönemiyle ilgili eğitimin azaltılmasını istiyor.

AfD'nin seçim manifestosunda Alman anma kültürü "suçluluk kompleksi" olarak niteleniyor. Bu iddia, Nazi suçlarıyla yüzleşmenin uzun süredir ülkenin ahlaki temeli olarak görüldüğü Almanya'da derin bir ayrışmaya neden oluyor.

Kutup: "Tarih silinemez ama savaş bizimle ilgili değil"

Querfurt kasabasındaki bir mitingde, 70 yaşındaki AfD destekçisi Gerd, akülü aracının gidonuna küçük, yıpranmış bir Alman bayrağı iliştirmiş. Gerd, tarihin silinemeyeceğini ancak "İkinci Dünya Savaşı'nın artık bizimle bir ilgisi olmadığını" söylüyor. Ona göre Almanya, Nazi dönemi öncesindeki "şairler ve düşünürler" ülkesi kimliğiyle de hatırlanmalı.

AfD, Saksonya-Anhalt'ta iktidara gelmesi halinde tarih müfredatını değiştirmek istiyor. Parti, devlet okullarında hafta içi her gün Alman bayrağının göndere çekilmesini ve Alman askerlerine ait savaş anıtlarının daha iyi korunmasını da taahhüt ediyor.

Koalisyon ve "Bismarck, az Hitler" politikası

Diğer partiler, Saksonya-Anhalt dahil birçok eyalette aşırı sağcı olarak sınıflandırılan AfD ile koalisyon kurmayı reddediyor. İstihbarat teşkilatı, yerel parti örgütünü anti-demokratik ve "ırkçı ideoloji" ile iç içe geçmiş olarak niteliyor. AfD ise bu nitelemeleri siyasi itibarsızlaştırma olarak görüyor.

AfD'nin Saksonya-Anhalt'ta parlamento çoğunluğunu kazanması durumunda kültür, polis ve eğitim hizmetlerini kontrol edecek. Parti, okul tarih müfredatında Birinci ve İkinci Dünya Savaşı'nın yıkıcı çatışmalarından önceki yüzyıla daha fazla vurgu yapılmasını öneriyor. Programın mimarı Hans-Thomas Tillschneider, Ulusal Sosyalizm öğretiminin "elbette" süreceğini ancak "biraz daha az" olacağını söyledi. Geçen yıl ARD programında konuyu "Daha çok Bismarck, daha az Hitler" diye özetlemişti.

AfD'nin lider kadrosu daha önce Alman tarihinin en karanlık sayfasını küçümsemekle suçlanmıştı. 2018'de eski eş başkan Alexander Gauland, Nazi dönemini "kuş pisliği lekesi"ne benzetmiş, bir yıl önce de Thüringen eyalet lideri Björn Höcke, Berlin'deki Holokost Anıtı'nı "Utanç Anıtı" olarak nitelendirmişti.

Saksonya-Anhalt'ta AfD'nin ilk eyalet başbakanı olabilecek Ulrich Siegmund, partinin vatanseverlik gündemini savunarak BBC'ye insanların ülkeleriyle gurur duymasının "dünyanın en doğal şeyi" olduğunu söyledi. "Bunu geri istiyoruz" diyen Siegmund, yüzlerce yıllık zengin bir tarihe sahip olduklarını ve bu tarihi tüm yönleriyle, inişleri ve çıkışlarıyla ama gurur ve olumlu bakış açısıyla öğretmek istediklerini belirtti. 35 yaşındaki eski oda spreyi satıcısı Siegmund, enerjik kampanya tarzı ve sosyal medya kullanımıyla AfD'nin yıldızı haline geldi. Querfurt'ta insanlar onunla fotoğraf çektirebilmek veya el sıkışabilmek için saatlerce kuyrukta bekledi; Der Spiegel dergisinde kendisini "Almanya'nın En Tehlikeli Adamı" ilan eden manşeti imzaladı.

Remigasyon ve sanat tartışması

AfD, 2023'te Potsdam'da düzenlenen ve Avusturyalı aşırı sağcı aktivist Martin Sellner'ün de katıldığı toplantıda kıdemli isimlerin yer almasıyla 2024'te partinin kapatılması çağrılarına yol açtı. Sellner, göçmen kökenlilerin kitlesel sınır dışı edilmesi anlamına gelen "remigasyon" kavramıyla tanınıyor. AfD, "remigasyon" politikasının yasal olacağını ve suçlular ile ülkede yasa dışı bulunanların sınır dışı edilmesine odaklanacağını belirtiyor. Siegmund, BBC'ye Sellner ile sadece 2023'teki tek toplantıda görüştüğünü söyledi.

AfD'nin "Alman karşıtı" sanata mali desteği kesme vaadi eleştiriliyor. Eisleben kasabasındaki bir tiyatronun müdürü Frank Martin Widmaier, planları hem muğlak hem de tehditkâr buluyor. "Bu Nazi propagandasıyla oynamak" diyen Widmaier, "Almanya'da bu bizim DNA'mızın parçası. Nazi döneminden sonra doğan kuşaklar suçlu hissetmek zorunda değil ama bir daha asla yaşanmaması için bununla yüzleşmek zorundasınız" ifadelerini kullandı. AfD ise yasa sanatsal özgürlüğü korurken vergi mükelleflerinin parasının öncelikle Alman kimliğini geliştirmeye yardımcı olan sanatı desteklemesi gerektiğini savunuyor.

Saksonya-Anhalt seçimi, birçok açıdan Almanya için bir dönüm noktası olabilir. AfD'nin hükümet kurması, savaş sonrası dönemde aşırı sağcı bir partinin Almanya'da ilk kez önemli bir güç kazanması anlamına gelecek.