Ai Weiwei'den Sydney'de 40 metrelik miğfer heykeli

Çinli sanatçı Ai Weiwei, yıllardır yaşadığı Portekiz'deki çiftliğinde verdiği söyleşide, savaş ve barış üzerine konuşurken, dünyaca ünlü yeni heykel çalışması ve onun arkasındaki düşünceyi de anlattı. Sanatçının 40 metre uzunluğundaki "Mushrooms" (Mantarlar) adlı enstalasyonu, Sydney'deki Çağdaş Sanat Müzesi (Museum of Contemporary Art) dışındaki Tallawoladah Çimenliği'nde sanatseverlerle buluştu. Eser, yükseltilmiş bir platform üzerinde yer alan 500 özdeş dökme demir savaş miğferinden meydana geliyor.

Savaş ve mantar arasındaki görsel bağ

Ai Weiwei, eserin adının, miğferlerin biçimiyle mantar şapkaları arasındaki görsel benzerliğe dayandığını söylüyor. Mantarın çürüme, ölüm ve hayatın kırılganlığıyla kurduğu çağrışım da yapıtın temelinde yer alıyor. Sanatçıya göre, bu kırılganlık silahlı çatışmalarla acımasızca ortaya çıkıyor. Ai Weiwei, 2015'te göç krizi üzerine çektiği "Human Flow" (İnsan Akışı) adlı belgesel için 23 ülkeyi gezmişti. Bu süreçte kitlesel göçün nedenleri üzerine daha derin düşünme fırsatı buldu ve savaşın, özellikle de çağdaş savaşın mekanikleri ve mühimmatı üzerine odaklandı. İki yıl boyunca orduları, cephanelikleri, bombaları kimin tasarladığını ve bunların nasıl kullanıldığını inceledi.

Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik tehditleri ve Ukrayna'nın Almanya'dan yardım istemesi sonrasında eski Almanya Şansölyesi'nin 5 bin miğfer teklif ettiğini hatırlatan sanatçı, bunu duyduğunda güldüğünü belirtiyor. Ai Weiwei, "Çatışmanın başında Almanya'nın ya da Avrupa'nın savaşın niteliğini anlamadığını söyleyebiliriz" diyor. Sanatçı geçen yıl dört kez Ukraynalı askerleri cephede ziyaret etti. Telefonundaki görüntülerde tüfek kullanmayı öğrendiği anlar ve üniformalarına ayçiçeği motifleri işlediği askerler yer alıyor. Bu klipleri yakında çekeceği bir filmde kullanmayı planlıyor. Ancak Ai Weiwei, bu deneyimlerin yeni eseri için bir ön hazırlık olarak görülmesini istemiyor. "Hayatımı bir sanat eseri yapmak için hazırlamam ya da hayatım için sanat eseri üretmem" diyor.

Sydney'deki konum ve sanatın rolü

"Mushrooms" eserinin biçimlenmesinde yerleştirileceği alanın da etkisi var. Sanatçı, Sydney Opera Binası manzarasına sahip bu güzel konumu birkaç kez ziyaret etmiş. Opera Binası'nın akılcı, huzurlu bir yaşamı temsil ettiğini, ancak aynı zamanda savaşların sürdüğünü ve barışın her uygar toplum için vazgeçilmez olduğunu yeniden duyurmanın gerekli olduğunu söylüyor. Sanatçı, söyleşi boyunca günümüz jeopolitiğinin içinde bulunduğu kötü duruma karşı kolektif bir unutkanlıktan ya da bu durumla yüzleşmeyi reddetmekten yakınıyor.

Sanatın insanlığın geleceğine dair umut verebileceğini düşünmüyor. "Bugün sanat çok yozlaşmış durumda. Çoğu kurumda ya da sözde sanat çevrelerinde gördüğümüz eserlerin yüzde 90'ı bence sadece çöp. Gerçek sanat mevcut düzeni sorgular" diyor. Ona göre gerçek sanat, siyasette, yaşamda, kişisel ilişkilerde ve bireysel yargılarda var olan kabulleri sorgulamakla ilgili; sözde güzelliği temsil etmekle değil. Ancak bu tür sanat hiçbir zaman teşvik edilmiyor.

Mushrooms, Sydney'deki Çağdaş Sanat Müzesi'nin Tallawoladah Çimenliği'nde ücretsiz olarak ziyaret edilebiliyor.