Afrika'da 'cinsel organ hırsızlığı' söylentileri 80'den fazla kişinin ölümüne yol açtı

BBC Küresel Dezenformasyon Birimi'nin altı Afrika ülkesindeki polis güçlerinden topladığı verilere göre, Ekim 2025 ile bu yılın temmuzu arasında 'cinsel organ hırsızlığı' olarak adlandırılan asılsız suçlamalar nedeniyle 80'den fazla kişi öldürüldü. Ölümler, bir dokunuşun erkeklerin cinsel organlarının küçülmesine ya da kaybolmasına yol açtığı söylentileriyle bağlantılı ve sosyal medyada yayılan yanlış bilgiler bu söylentileri körüklüyor.

Tanzanyalı tamirci Boniface Mgala, Nisan ayında kendisini cinsel organ hırsızı sanan bir kalabalık tarafından dövüldüğünü anlattı: 'Cinsel organ çaldığımızı bağırıyorlardı ve kaçma şansımız yoktu çünkü çok büyük bir kalabalık vardı.' Mgala ve arkadaşı bir restorandan sürüklenerek çıkarılmış ve saldırıya uğramış; Mgala hastanede iki gün sonra ayaklandığında arkadaşının öldürüldüğünü öğrenmiş.

Saldırıların yayılması

Bu tür iddialar, büyü inancının yaygın olduğu topluluklarda köklü korkulara dayanıyor ve kıtada yeni değil. Ancak sosyal medya bu korkuları büyüttü. Son söylenti dalgası geçen yıl Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde başladı ve Burundi, Zambiya, Tanzanya, Mozambik, Angola, Malavi ve Kenya'ya yayıldı.

Zambiya'da ilk kez Mart ayında bir kadının linç edilmesiyle ortaya çıkan söylentiler, sınır ötesine Tanzanya'ya da sıçradı. Tanzanya'nın Tunduma kentinde 1 Nisan'da Mgala ve arkadaşına saldırı düzenlendi; aynı gün fotoğrafçı Michael Silavwe, başka bir adamın önce dövüldüğünü, sonra ateşe verildiğini gördüğünü söyledi. BBC'nin doğruladığı videolar, bu tür saldırıların TikTok ve Facebook'ta yüz binlerce kez izlendiğini gösteriyor.

Momba bölge komiseri Elias Daniel Mwandobo, bazı olayların ardında 'kendi çıkarları için suç işlemeyi ve halkı paniğe sevk etmeyi planlayan kişilerin' olduğunu belirtti.

En çok etkilenen ülke Mozambik

Mozambik, söylentilerden en kötü etkilenen ülke oldu; polis mayıs ayında altı hafta içinde biri polis memuru, sağlık çalışanları ve memurlar dahil 55 kişinin öldürüldüğünü açıkladı. Mozambik Devlet Başkanı Daniel Chapo, iddiaların yalan olduğunu ve hükümetin vücudun herhangi bir organının kaybolduğuna dair tıbbi kanıt bulamadığını söyledi. Mozambik'in kuzeyindeki Cabo Delgado'da sağlık çalışanlarına yönelik saldırıların ardından bazı sağlık tesisleri haftalarca kapatıldı.

Kenya'da ise kıyı bölgelerindeki Kwale ve Mombasa'da çıkan olaylarda beş kişi öldü. Mombasa Bölge Komiseri Mohamed Noor, bazı içerik üreticilerinin 'sadece dikkat çekmek için' bu iddiaları yaydığını ve bu tür dezenformasyonun kolayca can kaybına yol açabileceğini söyledi. Polis, bir kadına saldıran baba ve oğlunu tutukladı; ikisi bir yıl hapis cezasına çarptırıldı. Malavi'de de benzer iddialar sekiz kişinin ölümüne neden oldu.

Meta sözcüsü, kendileriyle paylaşılan içerikleri incelediklerini ve politikaları ihlal edenlere karşı işlem yapacaklarını açıkladı. TikTok ise BBC'nin yorum talebine henüz yanıt vermedi. Yazar Julien Bonhomme, sosyal medyadaki videoların doğrulanmamış iddiaları daha inandırıcı hale getirdiğini çünkü mağdurların acısını doğrudan gösterdiğini söylüyor.