Afrika yaban köpeği 4.000 kilometre yol kat etti

Bir grup Afrika yaban köpeği, kıtayı baştan başa geçerek 4.000 kilometrelik (2.485 mil) bir yol kat etti. Bilim insanları bu yolculuğun, eş arayışındaki bir Afrika kara memelisi için kaydedilen en uzun mesafe olduğunu belirtiyor. Bu durum, artan insan baskısına rağmen yaban hayatının geniş alanlarda hareket edebileceğine dair umut veriyor.

Üç erkek kardeş, Zambiya boyunca zikzak çizerek ilerledi; giderek insan etkisiyle şekillenen bir coğrafyada yol aldı ve başkent Lusaka dahil büyük şehirler gibi engellerden kaçındı. Ancak aynı araştırmada GPS tasmalarıyla izlenen diğer yaban köpekleri, yasadışı tuzaklarda hayatını kaybetti. Bu da türün karşılaştığı tehlikeleri gözler önüne seriyor.

Peki Afrika yaban köpeği nasıl bir hayvan?

Afrika yaban köpekleri, kıtanın en nadir yırtıcıları arasında yer alıyor; doğada yalnızca yaklaşık 6.000 birey kaldığı tahmin ediliyor. Yüksek sosyal bağlara sahip sürüler halinde yaşayan bu hayvanlar birlikte avlanıyor ve yeni bölgeler ile diğer sürülerle üreme fırsatları aramak için geniş alanlarda dolaşmalarıyla tanınıyor.

Doğdukları sürü içinde üreyemeyen yaban köpekleri, ya bekleyip sürünün sahibi oluyor ya da iki-üç yaşına geldiklerinde eş bulmak üzere yola çıkıyor. Üç erkek kardeş, sekiz ay boyunca düz hat üzerinde yaklaşık 420 kilometre yol aldı; ancak parçalanmış bir coğrafyadan geçerken toplamda bunun neredeyse on katı mesafe kat etti.

Bu tür yolculuklar "dağılma" olarak adlandırılıyor: hayvanların mevsimsel olarak yiyecek veya yaşam alanı aramak için gidip gelmesinden farklı olarak, tek yönlü bir eş arayışı anlamına geliyor. Birleşmiş Milletler Göçmen Türler Sözleşmesi, Afrika'nın en uzun göçleri arasında Tanzanya ile Kenya arasında mevsimsel olarak hareket eden ve 640 kilometreden fazla yol kat eden antilop sürülerini gösteriyor. Dünya genelinde ise en uzun tek kara göçünü karibu adı verilen geyikler yapıyor; gidiş-dönüş 1.350 kilometre yol alıyorlar. Gri kurtların ise bir yılda 7.000 kilometreden fazla yol kat ettiği kaydedildi.

Araştırmacılar, Zambiya üzerinden geçen güzergahın mesafenin kendisinden bile daha önemli olabileceğini düşünüyor. Yaban köpekleri, yaban hayatı açısından güçlü bölgeler arasında hareket etti; başkent Lusaka ve yoğun sanayi bölgeleri gibi büyük insan engellerinin bulunduğu alanların çevresinden dolandı.

Bulgular, doğu ve güney Afrika'daki yaban köpeği popülasyonlarının koruma uzmanlarının daha önce düşündüğünden daha bağlantılı olabileceğine işaret ediyor. Ecology dergisinde yayımlanan araştırmanın baş yazarı ve 1991'den bu yana Afrika yaban köpekleri üzerinde çalışan Montana State Üniversitesi'nden Profesör Scott Creel, çalışmanın temkinli bir iyimserlik sağladığını söyledi.

Creel, "Doğu ve güney Afrika'daki çitle çevrili olanlar dışındaki her büyük yaban köpeği popülasyonunun potansiyel olarak bağlantılı olduğuna inanmak mantıklı" dedi. Ancak koruma çalışmalarında "bardağın yarısının boş, yarısının dolu" olduğunu belirterek kaçak avlanma tuzaklarının oluşturduğu tehdide dikkat çekti.

Üç erkek yaban köpeği olağanüstü yolculuğunu başarıyla tamamlarken, üç dişiden ikisi hayatını kaybetti. Araştırmacılar, hayatta kalan sürü üyelerinin tekrar tekrar aynı noktaya dönmesini, genellikle bir yoldaşın ölümünü işaret eden bir davranış olarak tanımladı.

Çalışma, yollar, kasabalar veya çiftlikler nedeniyle birbirinden koparılan yaban hayatı alanlarını birleştiren, koruma alanlarının dışında doğal arazi şeritleri oluşturulması çağrılarını güçlendiriyor.

Araştırmanın ortak yazarlarından ve çevre kuruluşu The Nature Conservancy'nin Kafue koruma direktörü Bruce Ellender, yaban köpekleri ve filler gibi geniş alanlarda dolaşan türlerin gelecekte hayatta kalabilmesi için birbirine bağlı doğal alanlara ihtiyaç duyduğunu belirtti. Ellender, "Bu koruma alanlarını ada olarak görüp uzun vadede işlevsel olmalarını bekleyemeyiz; çok daha geniş düşünmemiz gerekiyor" dedi.