Aberfan felaketinin 60. yılında Kral Charles'tan anma mesajı

Kral Charles, Galler'in güneyindeki Aberfan köyünde 1966'da yaşanan ve 116 çocuk ile 28 yetişkinin hayatını kaybettiği maden atığı felaketinin 60. yıl dönümünde olayı "hayal edilebilecek en trajik gün" olarak nitelendirdi. Kral Charles III, Kraliçe Camilla ve Galler Prensi William çarşamba günü felaketten kurtulanlar ve yakınlarını kaybeden ailelerle bir araya geldi.

Felaket, 21 Ekim 1966'da Merthyr Tydfil yakınlarındaki köyde meydana geldi. Merthyr Vale Colliery'ye ait maden atığı yığınının çökmesi sonucu Pantglas Junior School ile çevredeki bazı evler kömür çamuru altında kaldı. Yaklaşık 150 bin ton kömür atığı yamaçtan aşağı indi.

Anma törenleri ve sessizlik dakikası

Acil servisler, madenciler ve köye koşanlar, enkaz altında kalanları kurtarmak için günlerce aralıksız çalıştı. Cuma sabahı yerel saatle 09.15'te, kömür atığının köye ulaştığı an için bir dakikalık saygı duruşunda bulunuldu. Kilise çanları, ölen her çocuk ve yetişkin için 144 kez çaldı. Pantglas'ın mirasını sürdürmek amacıyla kurulan Ynysowen Community Primary School öğrencileri de anmaya katıldı.

Kraliyet ailesi üyeleri, okulun bulunduğu alandaki Aberfan Memorial Garden'da kurtulanlar, çocuklarını kaybeden aileler ve köy sakinleriyle birlikte çelenk bıraktı. Okulda görev yapan hayatta kalan son öğretmenle birlikte çiçek kondu. Ziyaretin ardından yakındaki Aberfan and Merthyr Vale Community Centre'a geçildi.

Galler Birinci Bakanı Rhun ap Iorwerth da kalabalıkla bir araya geldi. Anma bahçesine bırakılan çelenkler için, felaket kurbanlarının bahçelerinde görmüş olabileceği türden çiçekler seçildi.

Sorumluluk hiçbir zaman hesap vermedi

Kömür atığı, Aberfan'ın üzerindeki Mynydd Merthyr yamacında yıllarca yüksek bir şekilde birikmişti; oysa altında çok sayıda yer altı kaynağı bulunuyordu. 1967'deki resmi soruşturma felaketten National Coal Board'u (Ulusal Kömür Kurulu) sorumlu tuttu; ancak bugüne kadar kimse yargı önüne çıkarılmadı.

Kurtulanlar ve aileler uzun süredir bir dizi adaletsizliğe dikkat çekiyor. Köyün üzerindeki kalan atık yığınlarının kaldırılması için kamu yardım fonundan para alındı; tazminat ödemeleri sınırlı tutuldu ve kurtulanlar tekrarlanan değerlendirmelerden geçti. Travmayla baş etmeye yönelik destek de sınırlıydı.

"Aberfan - Government and Disaster" kitabının ortak yazarlarından Profesör Iain McLean, felaket nedeniyle neden kimsenin yargılanmadığını sorguluyor. BBC Radio Wales'e konuşan McLean, dönemin hükümetinin National Coal Board başkanı Lord Robens ile üst düzey yöneticilerini görevden almamasını eleştirdi. Robens, felaketten üç yıl önce Pantglas okulundan gelen ve tehlikelere dikkat çeken dilekçe dahil çok sayıda şikayetle karşılaşmıştı. McLean, 1997'de 1967 soruşturmasında yer alan üç avukata neden yasal işlem yapılmadığını sorduğunu, hepsinin "o dönemde kimse bunu düşünmedi" yanıtını verdiğini aktardı.

Çarşamba günü kraliyet heyeti, toplum merkezinde felaketin ardından görev yapan emekli acil servis çalışanlarıyla görüştü; ardından kurtulanlar, çocuklarını kaybeden ebeveynler ve hayatını kaybedenlerin kardeşleriyle zaman geçirdi.

Kral Charles, burada yaptığı konuşmada felaketin "en üzücü ve en trajik gün" olduğunu ve öyle kalacağını söyledi. Topluluğun gücüne, dayanıklılığına ve "yenilmez ruhuna" övgüde bulunan Kral, yakınlarını kaybedenlerin ve kurtarma çalışmalarına katılanların tanıklıklarını dinlemenin kendisini derinden etkilediğini belirtti.

Felaketi sekiz yaşında öğrenciyken atlatan Jeff Edwards da bir konuşma yaptı. 21 Ekim 1966'nın "hafızalara kazınmış, ailelerin ve topluluğun hayatını sonsuza dek değiştiren hayal edilemez bir trajedi ve kayıp günü" olduğunu söyledi. Edwards, o zor yıllarda kraliyet ailesi üyelerinin Aberfan'da bulunmasının köyün tarihinde kalıcı ve çok değerli bir yer tuttuğunu ifade etti.

Prens William da Ynysowen Community Primary School'u ziyaret ederek Aberfan Anma Ağacı'nın açılışını yaptı. Powys'in Rhayader kasabasında faaliyet gösteren aile işletmesi ArtMetal tarafından tasarlanıp üretilen anıtın fikri, okul müdürü Simone Roden ile okul yönetim kurulu başkan yardımcısı Edwards'tan çıktı. Öğrenciler, planlama aşamasında çizim ve fikirleriyle anıtın tasarımına katkı sağladı. Ziyaret sırasında Prens William öğrencilerle görüştü, felaket üzerine yazdıkları şiirleri ve hayatta kalan çocukların kaydedilmiş anılarını dinledi. Prens, öğrencilere "Aferin size" diyerek "Bu, yeni neslin onları önemsediğini ve bunun önemli olduğunu gösteriyor" dedi.