ABD'li Hubbard'a Rus hapishanesinde işkence iddiası

Rusya'da dört yıl tutuklu kaldıktan sonra serbest bırakılan ABD vatandaşı Stephen Hubbard'ın, aynı cezaevinde kalan Ukraynalı mahkumlar tarafından gardiyanların şiddetine ve aşağılamasına maruz kaldığı iddia edildi. Dmytro Khyliuk ve Ihor Shyshko adlı iki eski Ukraynalı mahkum, BBC'ye yaptıkları açıklamada Hubbard'ın Rus cezaevlerinde fiziksel ve psikolojik işkence gördüğünü anlattı.

Hubbard, Nisan 2022'de Rus askerlerinin işgal ettiği doğu Ukrayna'daki Izyum kentinde yakalanmıştı. Ukrayna silahlı kuvvetlerinde görev yaptığı suçlamasıyla Moskova'da yargılanan Hubbard, altı yıl on ay hapis cezasına çarptırılmıştı. 74 yaşındaki Hubbard, ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff'un St Petersburg'da Vladimir Putin ile görüşmesinin ardından serbest bırakıldı.

Gardiyanların hedefi haline geldi

Khyliuk, Hubbard ile ilk kez Eylül 2022'de Bryansk bölgesindeki Novozybkov cezaevinde tanıştığını belirtti. Khyliuk, "Gardiyanlardan duyduk. Denetimler sırasında gelip 'Amerikalı hangi hücrede?' diye soruyorlardı. Sonra müstehcen ifadeler kullandılar. Onu tehdit ettiler, ilk günlerden itibaren dalga geçtiler" dedi.

Shyshko ise Hubbard'ın cezaevine gelişini hatırladığını ve milliyetinin gardiyanların dikkatini çektiğini söyledi. Shyshko'ya göre gardiyanlar Hubbard'la alay etmiş, onu Rusça öğrenmeye, milli marşı söylemeye ve okuyamadığı cezaevi kurallarını tekrarlamaya zorlamıştı.

Shyshko, Hubbard'ın cezaevi gardiyanları tarafından dövüldüğüne ve elektroşok cihazıyla işkence gördüğüne tanık olduğunu iddia etti. "Bacaklarına, sırtına, kollarına vuruyorlardı. Tabii ki yemek vermiyorlardı, tıbbi yardım sağlamıyorlardı. Onu soğukta tutuyorlardı. Amerikalı olduğu için her zaman daha sert muamele görüyordu. Paralı asker olduğunu iddia ediyorlardı ve 'hadi onu dövelim' diyorlardı" dedi.

Shyshko, Hubbard'ın cezaevi personelini eğlendirmek için cinsel aşağılamaya ve istismara maruz bırakıldığını öne sürdü. İki eski mahkumun anlattıkları, Hubbard'ın ailesinin cezaevinde işkence gördüğü yönündeki açıklamalarını destekliyor.

Sağlık durumu kötüleşti

Gazeteci olan Khyliuk, işgalin ilk günlerinde başkent Kiev'e ilerleyen Rus birlikleri tarafından tutuklanmıştı. Khyliuk, Hubbard'ın sağlığının aylar içinde kötüleştiğini, yakındaki hücrelerde tutuldukları sırada şikayetlerini duyduğunu ve gardiyanların onu daha sık doktora götürdüğünü söyledi. Khyliuk, cezaevinde camların kırık olduğunu ve soğuğun dayanılmaz olduğunu, mahkumların ısınmak için banyoda bir araya geldiğini anlattı.

Her iki eski mahkum, Hubbard ile bir sonraki cezaevi olan Pakino'da tekrar karşılaştıklarını ve durumunun daha da kötüleştiğini belirtti. Shyshko, "Dizlerinde ve ayaklarında çürük olmayan tek bir nokta yoktu. Her şey çürümüştü. Hepimizde uyuz vardı. Onun için çok ama çok zordu. Bir kez tıp merkezinde ben sardım, çünkü doktor yapmak istemedi. O kendisi yapamıyordu, ben yardım etmek zorunda kaldım. O zamanlar oldukça zayıftı ve neredeyse hareket edemiyordu" dedi.

Mahkumlar, cezaevinde sert bir rejim uygulandığını, yulaf lapası, ekmek ve patatesten oluşan yetersiz bir diyet verildiğini, günlük rutinin dayak ve aşağılama, koşmaya veya stres pozisyonlarında durmaya zorlanmayı içerdiğini anlattı. Shyshko, köpekli bir gardiyanın köpeği serbest bırakarak mahkumları ısırttığını söyledi.

Khyliuk, Pakino'ya nakledilmelerinden kısa bir süre sonra Hubbard'ın, Uluslararası Kızılhaç ziyaretçi ekibinden durumunu gizlemek için saklandığını iddia etti. Khyliuk, "Çok fazla fon alan bir uluslararası insani yardım kuruluşunun daha iyisini yapabileceğini söylemek isterim. Sadece onlara gösterileni gördüler ve bununla yetindiler" dedi.

Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) yaptığı açıklamada, "ICRC'nin erişim sağladığı her durumda, her bireyi görmek ve tutuldukları koşulları değerlendirmek isteriz. Bu konuda çatışma taraflarıyla görüşmelerimizi sürdürüyoruz" ifadelerini kullandı.

Khyliuk, Hubbard'ın 2024'te cezaevinden kaybolduğunu ve serbest bırakıldığını düşündüğünü belirtti. Khyliuk Ağustos 2025'te bir mahkum değişimiyle Ukrayna'ya iade edildi. Yaşadıklarını Sovyet lideri Joseph Stalin dönemindeki baskı rejimine benzeten Khyliuk, "Rus esareti bir işkence makinesidir. Tutuklandığınız ilk saniyeden itibaren sizi bastırmak, korkutmak için her şeyi yaparlar. Bu, psikolojikten fiziksel olana kadar her türlü işkencedir. Dayak, açlık, soğuk, bilgi eksikliği, diğer mahkumlarla iletişim kurma imkanının olmaması" dedi.

Khyliuk, Hubbard'ın sonunda serbest bırakılıp ABD'ye gitmesinden memnun olduğunu söyledi. "Berbat bir esaretin ne demek olduğunu anlıyorum. Üstelik bu onun savaşı değildi. Yanlış yerde ve yanlış zamanda bulundu" dedi. Ancak serbest bırakılma zamanlamasını "Kongre seçimlerinde oy kaybeden ABD başkanının utanç verici PR'ı" olarak nitelendirdi.

Shyshko, bir gün işkencecilerinin adalet önüne çıkarılmasını umduğunu belirtti. "Kötülük cezalandırılmalı ve öyle olacak. Bunun için umudum var" dedi.