ABD'de enflasyon seçim öncesi yüzde 3,7'ye çıktı

ABD'de yıllık enflasyon, ara seçimler öncesinde açıklanan son resmi veriye göre eylül ayında beklenenden fazla artış gösterdi. Tüketici fiyatlarındaki yıllık artış oranı, ağustos ayındaki yüzde 3,4 seviyesinden yüzde 3,7'ye çıktı.

Veriler, ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmanın Ortadoğu'daki enerji arzını aksatmasıyla yükselen benzin fiyatlarının etkisiyle tahminlerin üzerinde gerçekleşti. Ülkedeki seçim kampanyası büyük ölçüde geçim maliyeti baskıları üzerinden yürütülüyor.

Enerji fiyatları enflasyonu yukarı çekti

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun (Bureau of Labor Statistics) verilerine göre, motorlu taşıt yakıt fiyatları 12 ayda yüzde 34,2 arttı. Yalnızca eylül ayında yakıt fiyatlarındaki artış yüzde 9,1 olarak kaydedildi; bu, enflasyondaki yükselişin yarısından fazlasını oluşturdu.

Genel enerji enflasyonu yıllık bazda yüzde 20,4 yükseldi. Ev ısıtmasında kullanılan fuel oil fiyatları yüzde 74,2 artış gösterdi. Gıda enflasyonu ise eylülde yatay seyretti; yıllık oran yüzde 2,5 oldu. Gıda ve enerji fiyatlarını dışarıda bırakan çekirdek enflasyon yüzde 2,6 olarak hesaplandı.

Uzmanlar, politika faizini belirleyen ABD Merkez Bankası'nın (Federal Reserve) enerji maliyetlerinin gıda fiyatları gibi diğer alanlara yayılıp yayılmadığını yakından izleyeceğini belirtiyor.

Enflasyon verisinin açıklanmasından kısa süre sonra Sosyal Güvenlik İdaresi, yaşlılık, ölüm ve maluliyet sigortası gibi sosyal güvenlik yardımlarının 2027'de yüzde 3,6 artırılacağını duyurdu. İdare, artışın ortalama emekli maaşına ayda 75 dolar ek gelir anlamına geldiğini bildirdi. Yaşam maliyeti düzenlemesi ocak ayında yaklaşık 72 milyon kişi için yürürlüğe girecek; ek gelir desteği alan 7,2 milyon kişiye yapılan artışlı ödemeler ise 31 Aralık'ta başlayacak.

Gümrük tarifelerinin etkisi

Başkan Donald Trump, ikinci kez göreve gelmesinden bu yana dünyadaki çoğu ticaret ortağına gümrük tarifesi uygulamaya koydu. New York Merkez Bankası'nın (Federal Reserve Bank of New York) araştırmasına göre, yeni tarifelere yanıt olarak ihracatçılar fiyatlarını çok az düşürdü ve ek verginin maliyetinin yaklaşık yüzde 90'ını ABD'li şirketler üstlendi. Banka, ortalama tarifelerdeki her 1 puanlık artışın bir yıl sonra tüketici ürünleri fiyatlarında yaklaşık yüzde 0,25 artışa yol açtığını tespit etti.

ABD Merkez Bankası'nın yüzde 2'lik hedefinin üzerinde seyreden enflasyon, önceki yıllarda çok daha yüksek seviyelere çıkmıştı. Kovid-19 salgınında tedarik zinciri sorunları ve Rusya'nın 2022 başında Ukrayna'ya başlattığı geniş çaplı işgalin ardından petrol fiyatlarının varil başına 100 doları aşması, enflasyonu yaklaşık yüzde 9 ile zirveye taşımıştı.

Enflasyon nedir? Ürün veya hizmet fiyatlarının zaman içindeki artış hızıdır. Bir ürünün fiyatı bir yılda 1 dolardan 1,10 dolara çıkarsa yıllık enflasyon yüzde 10 olur. Enflasyonun yavaşlaması fiyatların düştüğü anlamına gelmez; yalnızca artış hızının azaldığını gösterir. Birçok merkez bankası yüzde 2 civarındaki enflasyonu istikrarlı kabul eder.