ABD ve Danimarka, Grönland için güvenlik anlaşmasına vardı

ABD Başkanı Donald Trump, Cuma günü Danimarka ve Grönland liderleriyle bir Arktik güvenlik anlaşmasına vardıklarını açıkladı. Anlaşma, ABD'nin Grönland'daki askeri varlığını genişletmesine olanak tanırken, Danimarka ve Grönland anlaşmanın egemenliklerini ve kendi kaderini tayin hakkını koruduğunu belirtiyor.

Trump, Truth Social platformundaki paylaşımında anlaşmayı "çok önemli, tarihi ve özel" olarak nitelendirdi ve anlaşmanın ABD'ye Grönland'da güvenlik ve diğer tüm ihtiyaçlar üzerinde kalıcı kontrol sağladığını öne sürdü. Trump ayrıca Grönland'ın uygun bölgelerinde büyük bir askeri varlık oluşturma sürecinin hemen başlayacağını söyledi.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland hükümetinin lideri Jens-Frederik Nielsen, Cuma günü geç saatlerde yayımladıkları açıklamalarda anlaşmanın üç hükümet tarafından önümüzdeki hafta New York'ta düzenlenecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında imzalanacağını bildirdi.

Danimarka ve Grönland: Egemenlik korunuyor

Frederiksen, üç taraf için de "mükemmel bir anlaşma" olarak nitelendirdiği metnin "Krallığın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ve Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını tanıdığını" söyledi. Nielsen ise anlaşmanın Grönland, Danimarka Krallığı, ABD ve Batı İttifakı'nın güvenliğini güvence altına aldığını ve güçlendirdiğini belirtti. Açıklamalara göre anlaşmanın yürürlüğe girmesi için parlamenter prosedürlerden geçmesi gerekiyor.

Trump, ikinci döneminde Grönland'ı zorla ilhak etme tehdidinde bulunmuştu. Daha önce adayı "ekonomik güvenlik" gerekçesiyle kontrol etmesi gerektiğini savunan Trump, bölgenin sahipliğini "mutlak bir zorunluluk" olarak tanımlamıştı. 2019'daki ilk döneminde de Grönland'ı satın alma olasılığını araştırmaları için yardımcılarına talimat verdiği bildirilmişti.

ABD'nin Grönland'da uzun süredir askeri varlığı bulunuyor. Soğuk Savaş döneminden bu yana Pituffik'te askeri üssü olan ABD, NATO aracılığıyla üslerini genişletme hakkına da sahip. Grönland, NATO üyesi Danimarka Krallığı'na bağlı özerk bir bölge.

Trump, paylaşımında anlaşmanın "hiçbir ABD rakipinin Grönland'da üs edinmesine, askeri varlık göstermesine veya hassas yatırımlar yapmasına izin vermeyeceğini" ifade etti.

Stratejik konum ve tepkiler

ABD ile Rusya arasında stratejik bir konumda bulunan Grönland, savunma açısından giderek daha önemli görülüyor ve Arktik buzullarının erimesiyle jeopolitik bir rekabet alanı haline geliyor. Adada yaklaşık 56 bin kişi yaşıyor ve yapılan anketler Grönlandlıların adanın ABD'ye bağlanmasına büyük ölçüde karşı olduğunu gösteriyor.

Geçen yıl ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve eşi Usha Vance, Pituffik uzay üssünde görevli ABD askerlerini ziyaret ettiğinde soğuk karşılanmıştı. Beyaz Saray'ın madencilik açısından zengin adayı alma yönündeki agresif kampanyası sürerken, Danimarka hükümeti Grönland'ın "satılık olmadığını" defalarca vurgulamıştı.

Trump yönetiminden bir isim, anlaşmanın içeriği ne olursa olsun ABD tarafının bunu bir Amerikan zaferi olarak sunacağına dair ipucu verdi. Eski Beyaz Saray yardımcısı Katie Miller, sosyal medyada Grönland haritasını Amerikan bayrağıyla kaplı şekilde paylaştı.