ABD-Kanada gümrük vergisi savaşı tüketiciyi nasıl etkileyecek?

ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşı, karşılıklı yeni gümrük vergilerinin açıklanmasıyla yeniden tırmandı. Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD Başkanı Donald Trump'ın tehditlerine misilleme olarak çok sayıda ABD ürününe ithalat vergisi getirdi. Peki bu vergi savaşı iki ülkedeki tüketicileri nasıl etkileyecek?

Otomotiv sektörü büyük darbe alabilir

ABD'nin Kanada'dan ithal edilen araçlara uyguladığı yüzde 25'lik vergiyi 1 Ocak 2027'den itibaren yüzde 50'ye çıkarma tehdidi, otomotiv sektörünü olumsuz etkileyecek. Arabalar, kamyonetler ve parçalar üç ülke arasında en çok ticareti yapılan ürünler arasında. Oxford Economics'ten Bernard Yaros, şu ana kadar bayilerin maliyet artışlarının büyük kısmını üstlendiğini, ancak bu tamponun inceldiğini belirtiyor. Yaros, 'Yakın zamanda tehdit edilen yüzde 50'lik vergiler tüketici fiyatlarına daha doğrudan yansıyacak' diyor.

Carney şimdilik Trump'ın yüzde 50'lik tehdidine karşılık vermedi, ancak bazı ABD araçlarına yüzde 25 vergi uygulanıyor. Bu durum, yeni ama daha ucuz araç arzının daralmasıyla ikinci el araç piyasasında fiyat artışlarına neden olabilir.

İnşaat maliyetleri artacak

Çelik, alüminyum ve kereste gibi inşaat malzemelerine uygulanan vergiler, inşaat sektörünü doğrudan etkiliyor. Kanada, ABD'nin metaller üzerindeki yüzde 50'lik vergisine karşılık verirken, kontrplak ve vidalar gibi kereste ürünlerine de vergi getirdi. Bu durum, inşaat firmalarının maliyetlerini artıracak ve konut fiyatlarına yansıyabilir. ABD Ulusal Ev İnşaatçıları Birliği, 'inşaat malzemeleri vergileri piyasa belirsizliğini artırıyor, tedarik zincirlerini zorluyor ve inşaat maliyetlerini yükseltiyor' açıklamasını yaptı.

Tüketici ürünlerinde tercih değişebilir

Kanada'nın halı, çamaşır makinesi, mobilya, buzdolabı ve hatta çatal-bıçak takımlarına uygulayacağı vergiler, tüketicileri yerli alternatiflere yönlendirebilir. Capital Economics'ten Bradley Saunders, Carney'in 'tüketicilerin yerli tedarikçilere yönelebileceği' ürünleri hedef aldığını söylüyor. Kozmetik ürünler gibi bazı kalemlerde tüketicilerin kolayca yerli ürünlere yönelebileceğini belirtiyor.

Alkol yasağı geri gelebilir

Geçen yıl birçok Kanada eyaleti, ABD alkol satışlarını yasaklamıştı. Bu yasak nedeniyle ABD'nin şarap ve içki ihracatı yüzde 70'ten fazla düştü. Müzakereler sırasında Carney eyaletlerden yasağı kaldırmasını istemişti ancak görüşmeler çökünce yasağın geri gelmesi bekleniyor. Saskatchewan ve Alberta dışındaki tüm eyaletlerde ABD alkolü satılmıyor. Saskatchewan ise ABD'den ithal edilen alkollere yüzde 50 vergi getireceğini açıkladı.

İş kayıpları asıl tehdit

Uzmanlar, asıl büyük etkinin fiyat artışlarından çok iş kayıpları olabileceğini belirtiyor. Kanada'nın orman endüstrisinde yaklaşık 200 bin kişi çalışıyor. Sektör temsilcileri, ABD pazarına erişimin kısıtlanmasının işletmeleri kapanma noktasına getirebileceği uyarısında bulunuyor. British Columbia'daki mobilya üreticilerinin yüzde 50'lik vergiyle karşı karşıya kalabileceğini belirten Saunders, bunun hane halkları üzerinde doğrudan etkisi olacağını söylüyor.

Serbest ticaret anlaşması risk altında

ABD, Kanada ve Meksika arasındaki USMCA serbest ticaret anlaşması yürürlükte kalmaya devam ediyor, ancak vergiler anlaşmanın yenilenmesi müzakerelerini olumsuz etkiliyor. Yale Üniversitesi'nden John Iselin, bu vergilerin ortalama bir Amerikan ailesine yalnızca 3 dolar ek maliyet getireceğini, ancak Çin dahil diğer ülkelerle yaşanan ticaret savaşının toplam maliyetinin ortalama bir aile için 1.000 dolara ulaştığını belirtiyor. 'Bu, bir dizi tarife şokunun sadece bir parçası' diyor.