ABD Hazine Bakanı'ndan İran'a ekonomik 'D-Günü' tehdidi

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran'a 'tek seferde uygulanacak en büyük mali saldırıyı' başlatmakla tehdit etti ve ABD-İsrail-İran savaşının 'son aşamasına girdiğini' savundu. Bessent, İran'la tüm ekonomik bağların kesileceğini ve bu ülkeyle mali iş birliği yapan her ülkenin de izole edileceğini söyledi.

Financial Times'ta yayımlanan görüş yazısında konuşan Bessent, 'Dünya şunu anlamalı ki amacımız, zorba rejimi ayakta tutan her ekonomik damarı kesmek ve Tahran'ı yalnız bırakmaktır' ifadelerini kullandı. Ancak Bessent, ekonomik baskının neyi içereceğine dair ayrıntı vermedi ve bu açıklamanın pazartesi günü ABD'de yerel saatle 13:00'te (TSİ 20:00) yapılacak basın toplantısında yapılması bekleniyor.

İran ise Bessent'in açıklamalarını reddetti ve Reuters ajansının haberine göre, 'savaş devam ederse' bölgedeki tüm petrol ihracatını durduracağını duyurdu. İran rejimi ayrıca gemilere, izni olmadan Hürmüz Boğazı'ndan geçmemeleri konusunda yeni bir uyarı yayımladı. Dünyadaki petrol ve gazın beşte biri normalde İran'ın güneyindeki bu su yolundan geçiyor; ancak şubat sonunda çatışmaların başlamasından bu yana ülke bu akışı fiilen engellemiş durumda.

ABD'nin İran politikası ve ekonomik etkileri

ABD'nin İran savaşı boyunca yaptığı birçok tehdit oldu. Başkan Donald Trump, nisan ayında İran'a anlaşma yapmazsa 'bütün bir medeniyet bu gece ölecek' uyarısında bulunmuş, ancak Pakistan'ın arabuluculuğu ve daha fazla diplomasi çağrısı sonrası bu tutumundan geri adım atmıştı.

İran savaşının ekonomik etkisi hem ABD'de hem de dünya genelinde hissediliyor. Yükselen petrol fiyatları, geçen yıla göre çok daha yüksek olan benzin ve motorin fiyatlarıyla birlikte yaşam maliyeti endişelerini artırdı. ABD'de benzin fiyatları galon başına 4 doları aşarken, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Amerikalı seçmenlerin en önemli endişeleri arasında satın alma gücü yer alıyor.

Pazartesi günü uluslararası petrolün referans fiyatı olan Brent petrolün varili 93 dolar seviyesindeydi. Geçen hafta Bessent, tahvil piyasalarına müdahale ederek daha fazla devlet borcu geri alacağını ve böylece tahvil talebini artırıp borçlanma oranlarını düşüreceğini açıklamış, ancak bu etki kısa sürerek bir gün sonra uzun vadeli borçlanma maliyetleri tekrar yükselmişti.

ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarının geçmişi

İran rejimi halihazırda ABD'nin ağır ekonomik yaptırımlarıyla karşı karşıya. Eski ABD Başkanı Barack Obama ve müttefikleri, 2015 yılında İran'la nükleer programını sınırlama karşılığında birçok yaptırımın kaldırılmasını öngören bir anlaşma yapmıştı. Ancak Trump, 2018'de bu anlaşmadan çekilerek 'temelde kusurlu' olarak nitelendirdi ve tüm yaptırımları yeniden uygulamaya koydu. Joe Biden döneminde Obama dönemi anlaşmasını canlandırma girişimleri başarısız oldu.

Bu yıl nisan ayında Trump yönetimi, askeri operasyonların İran'ın teslim olmasını sağlamadığının anlaşılması üzerine Tahran'la iş yapan yabancı banka ve şirketlere yönelik bir dizi yaptırım başlatmıştı. Bessent'in son tehdidi, bu yaptırım dalgasının üzerine geliyor.