ABD Hazine Bakanı'ndan İran ekonomisini 'ezme' planına destek çağrısı

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ülkesinin İran ekonomisini "ezme" çabalarını destekleyip desteklemeyecekleri konusunda müttefiklerine "karar vermeleri" çağrısı yaptı. Bessent'in açıklamaları, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran rejimine "her türlü yaşam desteği" sağlayan ülkelere "muazzam ekonomik sonuçlar" uygulanacağı tehdidinin ardından geldi.

Hazine Bakanı, Trump ekibinin uygulamayı planladığı önlemlere ilişkin ayrıntı vermedi ancak ABD'nin müttefiklerine ileteceği mesajın özünün "Ya bizimlesiniz ya da bize karşı" olacağını belirtti. Bessent, CNBC'ye yaptığı açıklamada "Müttefiklerimizin ve dünyanın geri kalanının karar verme zamanı geldi" dedi.

"Bu katil rejimin ekonomisini ezeceğiz" diyen Bessent, yeni ekonomik yaptırımların "dünya tarihindeki en büyük koordineli ekonomik izolasyonun" parçası olacağını söyledi. "Eğer onlarla iş yapmakta ısrar ederseniz, ister para transferi ister petrol alımı olsun, ABD Hazinesi ve ABD hükümeti tüm gücüyle size karşı harekete geçecektir" ifadelerini kullandı.

Yaptırım planının ayrıntıları 24 Ağustos'ta açıklanacak

Bessent, İran ekonomisine yönelik baskı kampanyasının çatışmanın "büyük ölçekli kinetik bir yeniden başlaması" ihtiyacını en aza indireceğini savundu. Planın ayrıntılarının 24 Ağustos'ta düzenlenecek basın toplantısında kamuoyuyla paylaşılacağını doğruladı.

Orta Doğu'dan bir iş insanı, yeni yaptırım beklentisinin küresel şirketleri İran'a yatırım yapmanın getireceği olası kayıpları değerlendirmeye zorladığını söyledi. Farklı ülkelerle iş yaptığını belirten iş insanı, "İran'la ticaret yapan her ülke yaptırım riski altındaysa, anlaşma yapmadan önce çok dikkatli düşünmeliyim çünkü para kaybedebilirim" dedi.

İran ekonomisi onlarca yıldır yaptırımlarla mücadele ediyor

İran ekonomisi, onlarca yıldır süren uluslararası yaptırımların ağırlığı altında zor durumda. Bu yılın başlarında, artan yaşam maliyeti ve enflasyon nedeniyle İran'da haftalarca süren protestolar yaşanmıştı. Resmi verilere göre, Şubat 2026'ya kadarki 12 aylık dönemde temel ihtiyaç maddelerinin fiyatları ortalama yüzde 60 artarken, gıda fiyatları aynı dönemde iki katına çıktı.

Trump o dönemde protestoculara "yardım yolda" diyerek "protestoya devam etmeleri" çağrısında bulunmuştu. Bir ay sonra ABD, İsrail'in İran'a saldırısına katıldı ve İran limanlarına abluka uygulayarak daha fazla yaptırım tehdidinde bulundu. Nisan ayında ise askeri operasyonların rejimin devrilmesine ya da teslim olmasına yol açmaması üzerine ABD, Tahran'la iş yapan yabancı banka ve firmalara yönelik yaptırım dalgası başlattı.

ABD Hazine Bakanlığı ve Savunma Bakanlığı'nın Nisan ayında açıkladığı "Ekonomik Öfke Operasyonu" ile İran'ın gelir kaynaklarını keserek savaşma kapasitesini zayıflatmak ve ihracatını durdurmak amaçlanmıştı. Haziran ayında İran ve ABD arasında imzalanan Mutabakat Muhtırası (MoU), ABD'nin İran'a yönelik tüm yaptırımları üzerinde anlaşılan bir takvimle sona erdireceğini öngörüyordu. Ancak Trump şimdi "herhangi bir ülkeye karşı yapılmış en ezici ekonomik operasyonu" başlatmaya hazırlanıyor.

İran'ın Huzistan eyaletinde yaşayan bir kişi, ülkenin yaptırımlarla uzun bir geçmişi olduğunu ve ek ekonomik baskının üstesinden gelebileceğini söyledi. Başka bir İranlı ise yeni yaptırımların rejimin ömrü üzerinde etkisi olacağına şüpheyle yaklaşarak, "İran yıllardır yaptırımlar altında yaşıyor ve insanlar bu duruma alıştı. Elbette bir etkisi olacak ve ekonomi zayıflayabilir, ama bu çökeceği anlamına gelmez" dedi.