ABD dizel ihracat yasağı dünyada fiyatları etkileyebilir

ABD Başkanı Donald Trump'ın dizel yakıt ihracatına yasak getirilmesi yönündeki sinyali, seçimler öncesinde artan yakıt fiyatlarıyla mücadele kapsamında gündeme geldi. Trump, pazar günü yönetimin konuyu "çok ciddi şekilde değerlendirdiğini" söyledi. Ara seçimler öncesinde sürücüleri ve işletmeleri rahatlatmayı hedefleyen bu çıkış, özellikle iç pazarı koruma amacı taşıyor.

ABD Enerji Bilgi İdaresi'ne (EIA) göre ülkedeki rafineriler günde yaklaşık 4 ila 5 milyon varil dizel üretiyor. Amerikalılar bu üretimin yaklaşık 3,6 milyon varilini tüketirken, geri kalan 1,2 ila 1,5 milyon varil ihraç ediliyor. İhracatın yüzde 60 ila 70'i Latin Amerika ülkelerine, önemli bir kısmı da Fransa, Hollanda ve Birleşik Krallık gibi Avrupa ülkelerine gidiyor.

İç piyasada rahatlama, küreselde risk

Trump destekçileri, ek varillerin iç piyasada tutulmasının pompa fiyatlarını düşüreceğini savunuyor. Cumhuriyetçi Kongre Üyesi Ashley Hinson ve Senatör Dan Sullivan gibi isimler, Amerikan enerjisinin öncelikle Amerikan çalışanına hizmet etmesi gerektiğini belirtiyor. İç ekonomiye kısa vadeli rahatlama sağlayabilecek bir yasak, küresel ölçekte ters etki yaratabilir.

Argus Media baş ekonomisti David Fyfe, Amerikan arzının kesilmesinin uluslararası fiyatları hızla yükselteceğini söylüyor. Fyfe'a göre bu durum küresel nakliye, gıda ve sanayi maliyetlerini artırarak "enflasyonu dünya ekonomisine geri besleyebilir". Ayrıca ABD'nin güvenilir enerji tedarikçisi itibarının zedelenebileceğini vurguluyor.

Argus Media analitik yöneticisi Sarah Raffoul ise günde 1 milyon varili aşan arz kaybının ithalatçı ülkeler arasında sert bir fiyat yarışına yol açacağını belirtiyor. Yüksek uluslararası fiyatların zamanla talebi düşürebileceğini, ancak ilk aşamada ticari ilişkileri zorlayacağını ve enflasyonu hızlandıracağını ekliyor.

İngiltere ve Avrupa tedbir arıyor

ABD dizel fiyatları galon başına 6,50 doların üzerine çıkarak rekor kırdı; yıllık artış yüzde 70'e yaklaştı. Bu yükselişte İran ile süren gerilim ve Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat kısıtları etkili oldu. Boğaz, dünya petrol ve gazının beşte birinin geçtiği kritik bir su yolu.

Birleşik Krallık'ta pompa fiyatları rekor seviyeye ulaştı. Maliye Bakanı John Healey, BBC News'e ülkenin olası bir ihracat yasağına karşı ABD yetkilileriyle görüştüğünü ve hazırlık başlattığını söyledi. Fransa ve diğer Avrupa ülkeleri de artan yakıt maliyetleri nedeniyle benzer geçim sıkıntılarıyla karşı karşıya.

ABD'de dizel ağırlıklı olarak kamyon, tarım makinesi ve yük treni gibi ticari araçlarda kullanılıyor. Fiyat artışları gıda, inşaat ve diğer pek çok kalemin maliyetini yükseltebiliyor. Avrupa'da ise dizel hem ticari hem bireysel araçlarda yaygın; etkisi benzer şekilde hissediliyor.