ABD, Avrupa'yı dizel rezervlerini hazırlamaya çağırdı

ABD Başkanı Donald Trump, dizel ihracatına yasak getirmeyi değerlendirdiğini ve bu durumda Avrupa ülkelerinden dizel rezervlerinin bir kısmını serbest bırakmalarını isteyebileceğini söyledi. Açıklama, küresel dizel arzındaki sıkıntı ve fiyatlardaki artışın sürdüğü bir dönemde geldi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Avrupa'nın bu rezervleri "derhal" hazır hale getirip piyasaya sürmesi gerektiğini belirterek, fiyatlar yükselirken "Amerikalı çiftçilerin, kamyon şoförlerinin ve işletmelerin yükü sırtlanmak zorunda bırakılmaması" gerektiğini savundu.

ABD, İran'daki savaş nedeniyle artan maliyetler üzerine dizel ihracatını kısıtlamakla tehdit ediyor. Konu, ABD'de yaklaşan ara seçimler öncesinde seçmenlerin gündeminde üst sıralarda yer alıyor.

Perşembe günü İngiltere, olası bir yasağa karşı dizel rezervlerinin serbest bırakılmasını Avrupalı ortaklarıyla görüştü.

Avrupa'nın koordineli yanıt hazırlığı

ABD, günde 1,2 ila 1,5 milyon varil arasında dizel ihraç ederek dünyanın en önemli tedarikçilerinden biri konumunda. Uzmanlar, yurt dışına sevkiyata getirilecek bir yasağın diğer ülkelerdeki fiyatları daha da yukarı çekebilecei uyarısında bulunuyor.

Trump hafta sonu yaptığı açıklamada ihracat yasağını "çok ciddi şekilde" düşündüklerini söyledi. Perşembe günü ise Avrupa ülkelerinden dizel rezervlerinin bir kısmını serbest bırakmalarını isteyebileceğini ekledi. Bessent de Avrupalı ortakların bunu "derhal" yapması gerektiğini ifade etti. Bessent sosyal medyada yaptığı paylaşımda, "Avrupalı ortaklarımız mevcut taahhütlerinin teslimatını hızlandırmalı ve süregelen aksaklıkları gidermek için ek arzı derhal kullanıma sunmalı" dedi.

Planlar, ABD'de Kongre'nin kontrolünün belirleneceği kasım ayındaki seçimlerden haftalar önce açıklandı. Başkan, Temsilciler Meclisi ve Senato'daki çoğunluğu korumak amacıyla Cumhuriyetçiler için ülke genelinde kampanya yürütecek.

İngiltere'de dizel fiyatları bu hafta rekor seviyeye ulaştı. Sürücü kuruluşu RAC'ın verilerine göre ortalama pompa fiyatı litre başına 199,79 peni ile 142,38 peniden yükseldi ve 200 peni sınırının hemen altında seyrediyor.

İngiltere Enerji Bakanı Martin McCluskey, olası yasağı görüşmek üzere Perşembe günü Avrupalı mevkidaşlarıyla bir görüşme gerçekleştirdi.

Görüşmelere yakın bir kaynak BBC'ye, AB ülkeleri dahil diğer ülkelerle koordineli bir yanıt hazırlamanın yerinde olacağını söyledi. Kaynak, yılın başlarında stratejik yakıt stoklarının koordineli olarak serbest bırakılmasından kalan Avrupa rezervlerinin hâlâ bulunduğunu ekledi.

Hükümet sözcüsü, "Çeşitlendirilmiş ve dirençli bir arzımız var. Uluslararası ortaklarımız ve İngiltere yakıt sektörüyle temaslarımızı sürdürüyoruz" dedi. Hükümet, olası bir dizel sıkıntısına ilişkin endişe nedeni bulunmadığını vurgularken fiyatların daha da artmasının beklendiğini belirtti.

Avrupa Komisyonu sözcüsü, dizel durumuyla ilgili olarak ABD yönetimindeki "üst düzey temaslar" dahil "çok sayıda görüşme ve toplantı" yapıldığını açıkladı.

Akdeniz ile dünya petrol ve gazının yaklaşık beşte birinin taşındığı Hürmüz Boğazı'nın kapanması, petrolden üretilen ürünlerin fiyatını yukarı çekti. Önemli bir dizel tedarikçisi olan Rusya'nın ihracat yasağı da fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdı.

Trump, ABD'de kalan dizel varillerinin ülke içinde pompa fiyatlarını düşüreceğini, bunun da ara seçimler öncesinde sürücülere, kamyon şoförlerine ve işletmelere acil rahatlama sağlayacağını savunuyor. Argus Media baş ekonomisti David Fyfe ise Amerikan arzının kesilmesinin uluslararası fiyatları büyük ölçüde artıracağını söyledi.

Dizel, benzine göre rafine edilmesi daha zor bir yakıt. Nakliye sektörü ve tarımda yaygın kullanıldığı için talebi düşürmek de güç. İngiltere ithalata büyük ölçüde bağımlı. Ülkedeki dört rafineri, benzin talebini karşılamaya fazlasıyla yetse de ülkenin dizel ihtiyacını karşılayamıyor.

Ulaştırma Bakanlığı verilerine göre haziran sonunda İngiltere yollarında 15,1 milyon dizel araç bulunuyordu. Bu sayı bir yıl önce 15,7 milyondu. Dizel otomobil sayısı ise 10,4 milyondan 9,8 milyona geriledi.