Aardman 50 yaşında: Gromit neredeyse kedi oluyordu

Aardman Animations'ın 50. yıl dönümünde, stüdyonun kurucuları Sir Peter Lord ve Sir David Sproxton, Bristol'un en ünlü başarı hikayesinin ardındaki şaşırtıcı tesadüfleri anlattı. Wallace ve sessiz köpeği Gromit'in neredeyse bir kedi olabileceğini, Shaun the Sheep'e ses verilmesi için gelen baskıları ve Chicken Run filminin Oscar tarihini nasıl değiştirdiğini açıkladılar.

Okul arkadaşı olan Lord ve Sproxton, 1976'da Aardman'ı kurdu. İkili, Bristol'da plastik şekillendirme tekniğiyle Morph, Wallace ve Gromit, Shaun the Sheep ve dünyanın en başarılı stop-motion filmi Chicken Run gibi eserlere imza attı. Ancak iki gencin 'plastik hamurla oynamasıyla' başlayan yolculuk, birçok noktada şansa, pratik tercihlere ve yaratıcı sezgilere bağlıydı.

Gromit neden kedi değil?

Wallace ve Gromit, animatör Nick Park'ın 1985'te stüdyoya katılmasıyla Aardman'ın en bilinen karakterleri haline geldi. Park, fikrini şöyle anlattı: "İngiliz bir adamın evinin bodrumunda roket yapması fikri vardı. Bir evcil hayvanı olabilirdi, muhtemelen bir kedi. Kedi modellemeye başladım ama çok zordu. Bunun üzerine bir köpek yapmaya karar verdim."

Park, 'A Grand Day Out' filmini Londra'daki Ulusal Film ve Televizyon Okulu'nda geliştirirken Lord ve Sproxton ile tanıştı. Lord, "Onu gördük ve 'Çok iyi' diye düşündük. Hatta çok iyi... Şimdi biliyorum ki o bir dahi" dedi. İşbirliği verimli oldu: 'A Grand Day Out' 1990'da Oscar'a aday gösterildi, ancak ödülü yine Park'ın yönettiği başka bir Aardman yapımı 'Creature Comforts' kazandı.

Chicken Run ve Oscar'ın yeni kategorisi

1990'ların ortalarında Wallace ve Gromit, Aardman'ı animasyon dünyasının en çok konuşulan ismi haline getirdi. Bu başarı, stüdyoyu Steven Spielberg ile buluşturdu. Lord, Spielberg ve DreamWorks CEO'su Jeffrey Katzenberg ile yedikleri akşam yemeğinde 'The Great Escape'in (Büyük Kaçış) tavuk versiyonunu yapmayı önerdiklerini anlattı: "Spielberg 'Büyük Kaçış benim en sevdiğim filmlerden biri ve çiftliğimde 300 tavuğum var!' dedi."

20 milyon sterlini aşan bütçesiyle 90 dakikalık stop-motion bir film yapmak büyük bir riskti ve her kare Bristol'da çekildi. Risk karşılığını verdi: Chicken Run dünya çapında 220 milyon doların üzerinde hasılat elde etti ve hala en yüksek gişe yapan stop-motion film unvanını taşıyor. O dönemde animasyon filmler için Oscar kategorisi yoktu ve bu nedenle Chicken Run'a ödül verilemedi. Film eleştirmeni Ali Plumb'a göre bu durum, Akademi'nin Ertesi yıl En İyi Animasyon Filmi Oscar'ını başlatmasına yol açtı. Plumb, "Birkaç yıl sonra Wallace ve Gromit 'The Curse of the Were-Rabbit' ile bu ödülü kazandı ve kendi ödüllerini aldılar" dedi.

Shaun the Sheep'in küresel başarısı

Chicken Run Hollywood'u fethettiyse, başka bir karakter dünyayı fethetti: Shaun the Sheep. İlk kez 1995'te Wallace ve Gromit filmlerinden 'A Close Shave'de görünen Shaun, melemeler ve yüz ifadeleriyle kendini ifade ediyor. Aardman'ın genel müdürü Sean Clarke, "Shaun'un güzelliği, sözlü dile dayanmadığı için sınırları ve kültürleri aşması. Shaun'u hem Bristol'da hem Moğolistan'da izleyebilirsiniz" dedi.

Ancak yapımcılar Shaun'a ses verilmesi için sürekli baskı yaptı. Clarke, "Shaun the Sheep serisini başlattığımızda bize ses eklememiz söylendi. 2015'te kendi filmi yapıldığında da '80 dakikayı diyalogsuz yapamazsınız' dediler. Ama inancımızdan vazgeçmedik ve şimdi bu film en saygın işlerimizden biri" diye konuştu. Lord, Shaun'u sessiz tutmanın uluslararası satışlardan çok yaratıcı bir tercih olduğunu belirtti. Shaun'un 170 ülkeye satıldığını ve özellikle Asya'da popüler olduğunu söyleyen Clarke, "Shaun artık en değerli karakterimiz. Wallace ve Gromit evi inşa etti ama Shaun ışıkları açık tutuyor" ifadelerini kullandı.

Başlangıç: Mutfakta plastik hamurdan Morph'a

Lord ve Sproxton, daha okuldayken 'babanın film kamerasıyla oynayarak' işe başladı. İlk karakterleri, pelerinli ve sürekli çukurlara düşen bir 'süper kahraman aptalı'ydı. Sproxton, "Kombine ederek 'Aard Man' dedik” diye anlattı. Kısa animasyonları BBC Bristol'un 'Vision On' programında yayınlanınca şaşırdılar. Lord, "Bize çeki kime yazacağımızı sordular" diye hatırlıyor. Bu çekle şirket adını alan ikili, Bristol'a taşınarak 'Take Hart' programı için 'üçüncü boyuta sıçrama' yaptı ve kısa sürede basit, kil rengindeki Morph karakterini geliştirdi. Lord, "Onu ezip bir köpek, denizaltı ya da kuş haline getirmek çok kolaydı" dedi. Morph, çocukların ve ebeveynlerin sevgilisi oldu ve Aardman'ın Bristol merkezindeki yerini korudu. Lord’un 1989'da "Morph'un 30 yıl sonra hala sevilmesini umuyorum" sözünün üzerinden 37 yıl geçti; Bristol MShed Müzesi'ndeki Aardman sergisi Morph hayranlarıyla doldu. Yaratıcı direktör olan Lord, hala ofise gelip sohbet sırasında Morph'u şekillendirmeyi sürdürüyor.