2004'te fırlatılan Nasa teleskobu Dünya'ya düşüyor

Nasa'nın 2004 yılında uzaya gönderdiği Neil Gehrels Swift Gözlemevi (Neil Gehrels Swift Observatory) olarak bilinen teleskop, yaklaşık 20 yıl boyunca evrendeki en güçlü patlamaları incelemesinin ardından Dünya atmosferine girerek yanıp kül olacak. Uydu, atmosfere kontrolsüz biçimde girecek.

Amerika Birleşik Devletleri Uzay Kuvvetleri (US Space Force), yaklaşık 1.450 kilogram ağırlığındaki aracın 4 Kasım'da yerel saatle 03.30 sularında atmosferin üst katmanlarına ulaşacağını öngörüyor. Nasa, uzay aracının büyük bölümünün yanıp yok olacağını, ancak bazı parçaların yüzeye ulaşabileceğini belirtiyor. Kurum, atmosfere giriş konumunun yarımküreye ve giriş anına göre değişebileceğini, hayatta kalan parçaların 20,6 derece güney ile 20,6 derece kuzey enlemleri arasında kalacağını açıkladı.

Nasa'ya göre yerdeki insanların zarar görme olasılığı yaklaşık 2.100'de bir. Kurum ve Uzay Kuvvetleri, atmosfere girişi izlemeyi ve tahminleri güncellemeyi sürdürecek.

İki yıllık görev 20 yıl sürdü

Başlangıçta üç teleskopla yalnızca iki yıl çalışması planlanan gözlemevi, bu süreyi fazlasıyla aşarak 20 yıl boyunca hizmet verdi. Gözlemevi, evrenin en güçlü patlamaları olarak tanımlanan ve gama ışını patlamaları (GRB) adı verilen olayları tespit ederek konum ve güç bilgilerini hızla Dünya'ya iletiyordu. Görev süresi boyunca 2.000'den fazla gama ışını patlaması belirledi ve takip etti. Nasa, Büyük Patlama'dan bu yana evrenin gördüğü en güçlü patlamalar kabul edilen bu olayların yaklaşık olarak günde bir kez meydana geldiğini, gama radyasyonunda kısa ama yoğun parlamalar halinde görüldüğünü ve milisaniyelerden birkaç yüz saniyeye kadar sürebildiğini belirtiyor. Ancak bilim insanları bu patlamaların neden kaynaklandığını hâlâ tam olarak bilmiyor. Olayların büyük bir yıldız patlaması sırasında kara delik doğuşu, iki nötron yıldızının çarpışması veya başka bir olgudan kaynaklanabileceği öne sürülüyor.

Swift, Nasa'nın orta büyüklükteki kaşif (Midex) programı kapsamında fırlatılmıştı. Geçtiğimiz yıl yetkililer, özel bir uzay şirketi aracılığıyla teleskobu daha yüksek bir yörüngeye taşımaya çalışmış, ancak araçlarla buluşma sağlanamayınca görev başarısız olmuştu. Geçen ay yapılan tahminlere göre gözlemevi Dünya'nın yaklaşık 275 kilometre üzerinde yörüngede bulunuyordu ve atmosfere giriş hazırlıkları kapsamında operasyonları sonlandırma talimatı verildi.

Nasa, Swift'in "süper kütleli kara deliklerle beslenen aktif galaksilerden X-ışını parlamaları yaşayan yıldızlara, süpernova patlamalarından kendi Güneş Sistemi'mizdeki kuyruklu yıldız ve asteroitlere kadar çok çeşitli kozmik nesneler ve olaylar hakkındaki anlayışımızı genişlettiğini" kaydetti.